राजदूत नियुक्त गर्न नसक्ने हुतिहारालाई किन टेरोस् भारतले ?

nepali-embassy-New-Delhiभारतमापनि हुन्छ सरकार परिवर्तन । डा मनमोहन सिं प्रधानलन्त्री हुनुअघि भारतीय सरकारपनि परिवर्तन भैराख्थ्यो । तर कूटनितिक क्षेत्रमा जतिसुकै सरकार आए गएपनि भारतीयहरुलाइ उति फरक परेन । अर्थात् कूटनितिका मामिलामा ति चुकेनन् । हामी भारतलाई धेरै सराप्छौं । तर भारतभन्दा हामी धेरै विषय, धेरै क्षेत्रमा चुकेका छौं, कमजोर छौं । भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी अब नेपाल आउँदै छन् अनेक मुद्दाका पोका लिएर । तर तिन वर्षदेखि हामीले भारतमा राजदूत नियुक्ति गर्न सकेका छैनौं । नयाँ दिल्लीको बाराखम्बा रोडमा रहेको यो नेपाली दूतावास भवन अहिलेपनि नेपाली राजदूतबिहिन छ । के संकेत गर्ला यसले ? 

भाषण सुन्ने भन्दा भाषण ठोक्ने धेरै, संयोजकमाथि मानव तस्करको आरोप

तस्विरहरु- बिनोद पौडेल / बेल्जियम

NRN-Belgium-1

बेल्जियम ! कान ठाडा भए ? आज फेरि अर्को कान ठाडा हुने खबर छ । एन आर एन बेल्जियमको वार्षिक साधारण सभामा सुन्ने भन्दा भाषण ठोक्नेको संख्या धेरै । आइतवार एन आर एन बेल्जियमले आफ्नो साधारण सभा मनायो । एन आर एनका केन्द्रिय महासचिव र नेपाली दुतावास बेल्जियमा सचिव लक्ष्मण खनालको उपस्थितिमा । भयंकरको हल लिईयो । तामझाम पारियो, सिँगार पटार भयो हलको । तर कार्यक्रम शुरु हुँदा त हल रित्तै । कुर्सीहरु आफ्ना ठाडा कान लगाएर कार्यक्रममा सहभागि हुन आउनेको प्रतिक्षामा बसे । त्यहाँ भाषण गर्ने मध्येपनि कोहि एन आर एनकै सल्लाहकारले मञ्च बहिस्कार गरे । एन आर एन संयोजक अर्जुन श्रेष्ठमाथि हाकाहाकी मानव तस्करीको आरोप लाग्यो । त्यस्तो आरोप अलग्दा दुतावाका सचिव र एन आर एन का महासचिव पन्त चुपचाप सुनेर बसिरहे । 

राष्ट्रिय हित र भारतसँग कस्तो हुनुपर्छ संबन्ध ?

भरत दहाल

bharat-dahalनेपाल र भारतको शासकवर्गले नेपाल र नेपालीहरूका विरूद्धमा गर्न लागेको अर्को षडयन्त्र जनमतको व्यापक विरोधपछि हच्केको छ। यो सकारात्मक परिदृष्य हो। नेपालीहरूमा बढ्दो राष्ट्रिय चेतनालार्इ ध्यानमा राखेर तिनीहरू सुध्रने बाटोमा जान्छन् भने त्यो पनि सकारात्मक पक्ष हुनेछ ।

तर यो पछि हटार्इ बाध्यताको उपज हो भन्ने कुरा प्रष्ट छ । यीनीहरूले पुनः भित्रि खेलहरू खेल्नेछन्। व्याख्यामा गाेलमाल गर्ने प्रयास गर्नेछन् । यसका केहि संकेतहरू देखा परिसकेका छन् । यसबारे आम नेपालीहरू समयमैं जानकार हुनु पर्दछ । यस्तो षडयन्त्रको गन्ध “राष्ट्रिय हित र भारतसंगको असल संबन्ध”को परिभाषामा देखापर्न थालेको छ ।

१- काला बजारीया, तस्कर, दलाल पूँजीपति र कमिशनखोरहरूले विदेशी पूँजीपति र बहुराष्ट्रिय कम्पनीहरूसंग मिलेर नेपालका श्रोतसाधनहरूको दोहन गर्ने र दलालीबाट आफूलार्इ प्राप्त हुने फार्इदालार्इ धुरीमा राखेर राष्ट्रिय हितको व्याख्या गर्न थालेका छन् । यो दलाल व्याख्यालार्इ पूर्ण रूपमा अस्विकार गर्नु पर्दछ । 

हेर्ने होइन त सन १९५० को सन्धि ?

(सन १९५०को सन्धिको खुब चर्चा हुन्छ। असमान सन्धि भन्ने गरिन्छ। तर त्यो सन्धिमा खास के के छन भनेर सजिलोसित पढ्न पाइँदैन। अहिले त झन त्यो सन्धि खारेज गर्ने माग उठिरहेका बेला त्यसमा के के  रहेछन धारा जसले नेपाललाई अप्ठेरो पार्ने भनेर जान्नु झनै सान्दर्भिक होला भनेर मैले यहाँ राखेको छु)  ।

सुगौलीसन्धि

(इ.सं. १८१५डिसेम्बर२)

.माननीयइस्ट-इन्डियाकम्पनीनेपालराजाकाबीचचिरस्थायीशान्तिमैत्रीकायमरहनेछ  

. युद्धहुनुभन्दापहिलेदुवैराज्यकाबीचजुनभू-भागकासम्बन्धमाविवादथियो, तीभूभागहरुनेपालकाराजालेपरित्यागगर्छन्तीभूभागहरुमाथिमाननीयकम्पनीकोप्रभुसत्तास्वीकारगर्छन्

१९५० को राष्ट्रघाती सन्धि कांग्रेसकै समर्थनमा

(सन् १९५० को सन्धी पुनरावलोकन हुने चर्चा चलिरहेका बेला सान्दर्भिक लागेकाले केहि समय अघि नेपालपल्समै प्रकाशित यो लेख पुन राखिएको हो)

मदन बज्राचार्य

कांग्रेसले कसरि सिंहदरवार पस्यो भन्ने कुरा भित्रै ठुलो षड्यन्त्र थियो । राणाहरुको क्रुरतन्त्रको बिरुद्ध सन् १९३९ मा क्रान्तिको थालनि गर्ने कांग्रेस थिएन रास्ट्रिय प्रजापरिषद पार्टी थियो । सन् १९३९ मा कांग्रेसको महान नेता विश्वेश्वर प्रसाद कोईराला मात्र १४/१५ बर्षको केटा थियो ।

२००७ सालमा नेपाली जनताले हटाउन चाहेको राणा मोहन शमशेरकै नेत्रित्वमा कांग्रेस- राणाको संयुक्त सरकार बनाएर नेपाली कांग्रेसले नेपाली जनताको लोकतन्त्रको चाहना माथि अपराध गरेको थियो । आज नेपाल माथि भारत बाट भए गरेका सबै थिचोमिचो र नेपाल भित्र राजनैतिक अस्थिरताको कारण र तराईमा बिहारिहरुले नेपालको जनजातिलाई बिस्थापित गर्न सक्नुको कारण भारत सित गरिएको १९५० को सन्धि नै हो । १९५० को सन्धि कांग्रेसकै समर्थनमा भएको थियो । भारत परस्त नेता र दलले यहि १९५० को सन्धिलाई नेपालको अघोसित संबिधान मानेको देखिन्छ ।

“नेपालमा जनजातिनै छैन” डा. न्यौपाने

डा विनोद न्यौपाने, स्थानीय विकास र विकेन्द्रीकरणविद्

MONTESE-Bologna-sanmarino-Padova-13-Jan-2014 143

४८ वर्षे उमेरमा खाइरहेको अन्तर्राष्ट्रिय गैरसरकारी संस्थाको जागिर छाडेर युरोपियन युनियनको पूर्ण छात्रवृत्ति पाउन आवेदन दिँदा विनोद न्यौपानेको मनमा दृढता थियो, पढ्नु भनेको पास हुनु मात्रै होइन, बरु अब्बल हुनु हो आफ्नो विषयमा । संसारभरका सयौँ विद्यार्थीसँग प्रतिस्पर्धा गर्दै संखुवासभाको पहाडी गाउँमा पढेका न्यौपानेले छात्रवृत्ति जिते र इटलीको पादोभा विश्वविद्यालयबाट विशेषज्ञता शिक्षा अब्बल भएर उत्तीर्ण गरे । लमजुङ सुन्दरबजार, कपिलवस्तुको पक्लिहवा, चितवनको रामपुरबाट कृषिमा स्नातकोत्तर गरेका उनले पढाइका क्रममा युरोप र अफ्रिका भ्रमण गरी त्यहाँ भएको संघीयताको मोडल, त्यसको सकारात्मक र नकारात्मक पाटोबारे जानकारी बटुले । सुडान र नाइजेरियाको संघीयताको बेहाल र जातीय तनाब देखेर राज्य पुनःसंरचना र संघीयतामा जाँदा जातलाई आधार मान्नै नहुने धारणामा पुगे ।

स्वार्थी र बिबेकहिनका तर्क “आर्काको देशको बारेमा किन बोल्ने ?”

israel-lies

ईजरायल प्यालेटिनबिच केहि सातादेखि युद्द चर्केको छ । ईजरायलले हड्पेको भूमी प्यालेस्टिनहरुको हो । ऐतिहासिकताले त्यहि भन्छ र संयुक्त राष्ट्र संघले पनि प्यालेस्टिनलाई अलग्गै देशका रुपमा मान्यता दिईसकेको छ । तर अझै ईजरायलले प्यालेस्टिनमाथि कब्जा जमाउन, प्याल्स्टिन भूमी चिमोट्न, ओगट्न छोडेको छैन । हुन त अहिलेको युद्दमा अत्याचार दुबै तर्फबाट भएका छन् । तर प्यालेस्टिनीमाथि ईजरायली अत्याचार कति सम्म छ भने ईजरायली मन्त्रीलेनै हाकहाकी भनेकि छन् ‘प्यालेस्टिनीहरुलाई जन्म दिने आमाहरुपनि सबैको हत्या गर्नुपर्छ ।” उनले यसो भन्दै ईजरायली सेनालाई निर्देशन दिएकि हुन् । तर केहि नेपालीहरु खासगरि ईजरायलमा कामकालागि पुगेका नेपालीहरुले युद्दकै लागि गए झैं पुरै ईजरायलको समर्थन गरेका छन् । कोहि ईजरायलको समर्थन गर्छन् आफूले तर अरु नेपालीलाई भने ‘बिदेशमा बसेर आर्काको देशको किन बिरोध गर्ने ?’ भन्दै कुर्लन्छन् । के कामकालागि गएका नेपालीहरु आफू बसेको देशले अत्याचार गरेपनि समर्थननै गर्नु पर्छ ? अन्याय, अत्याचार सहुँला, अत्याचारकै पक्षमा बोलुँला, यो देशमा जे जे हुन्छ सबै स्विकारौंला भनेर गएका हुन्छन् ? कि ईजरायलमा श्रम गर्न जाने सबैको श्रम संझौतामै त्यहि लेखेको हुन्छ ? 

इजरायली अत्याचार बिरुद फ्रान्समा प्रदर्शन

4003325_000-arp3924203

इजरायल र प्यालेस्टिनीबिचको आक्रमण तिब्र भएका बेला ईजरायलीहरुले अत्याचार गरेको भन्दै पेरिसमा आज प्रदर्शन भएको छ । २५ हजर नागरिकहरु प्यालेस्टिनको समर्थनमा उत्रेर ईजरायली अत्याचार, दमन र हत्याको तिनले बिरोध गरे । शक्तीशाली र बलियो हुँ भन्दैमा कमजोरलाई सत्यानाश पार्न पाइन्न, इजरायलले प्यालेस्टिनी भूमी छोड्नुपर्छ, झुठो नारा नदेउ, प्यालेस्टिन स्वतन्त्र भूमी हो, ईजरायलीहरु क्रुर हुन् जस्ता नारा तिनले लागएका थिए, प्लेकार्ड बोकेका थिए । दिउँसो म आफैं पुग्दा हजारौं फ्रान्सेली र प्यालेस्टिन नागरिक भेला भएका थिए ।

बोली फेरे भारतीय राजदूतले

ambassador-ranjitभारत र नेपालका बिचमा सुटुक्क गर्न लागिएको उर्जा संझौतामा भारतीय राजदूत रन्जित रेले बोली फेरेका छन् । उप प्रधानमन्त्री वामदेव गौतम र उर्जा मन्त्री राधा ज्ञवाली मार्फत उर्जा संझौता गरिहाल्ने दाउमा थियो भारत । त्यसकालागि संझौताको मस्यौदापनि राधा ज्ञवालीले सार्वजनिक गरेकि थिइनन् । नेपालका नदीनालामा बिद्दुत उत्पादन गर्ने एकाधिकार जमाउने हिसाबले मस्यौदा गरेको थियो ।

तैपनि उर्जाअन्त्री ज्ञवाली र उपप्रधानमन्त्री गौतमले त्यो संझौता नेपालको हितमा भएको भन्दै एकोहोरो दाबी गर्दै थिए । तर एकिक्रित माओवादी, बैध्य समूह लगायतका पाँच माओवादी पार्टी, नेपाली कांग्रेसका केहि नेता, बुद्दिजिवी र नागरिक तहबाट तिब्र बिरोध चर्किएपछि भारतीय राजदूत बोली फेर्न बाध्य भए ।

उपन्यास अंश : भाँचिएको लौरो (भाग– २३)

रमेश गौतम “पाल्पाली” 

ramesh-gautam-palpali-110765980पाल्पाको दुर्गम गाउँमा जन्मेको, काठमाडौँको ठण्डा ठाउँमा हुर्के– बढेर अधिकांश जिन्दगी बिताएको मान्छे विराटनगरको गर्मी त्यो पनि असारको महिना, त्यसमाथि पाटीको बास र मागेको गास, बिरुको बृद्ध शरीरले धानोस् कसरी ? ऊ थलियो ।

बिरु दिन प्रतिदिन थलिँदे गयो सडकमा जान सकेन । उसंग भएको पैसापनि केही दिनमै सकियो । अब उसको सहारा भनेको मन्दिरमा आउने कसैले दया गरेर दिएको एक, दुई रुपियाँ नै भयो । अब ऊ लगाएका पैला लुगा र च्यादरमा देखिन  थाल्यो । यस्तै अवस्थामा एक  दिन उसको सहयोगी उदित यादवले मन्दिर आएको बेलामा देखेर आश्चर्यचकित भयो र भन्योः

“वीरबहादुर माड्साहब तपाइँ यो हालतमा यहाँ ?”

“तपाइँ को हुनुहुन्छ , मलाई कसरी चिन्नुभयो ?”

“म त्याही हेड असिस्टेण्ट उदित, जसलाई बढुवा गर्न तपाइँले ठूलो सहयोग गर्नुभएको थियो । चिन्नुभएन ?”