प्रसंग–शहिद  सप्ताहको  

-तिर्थ राज पाण्डेय “आसु”  
             

दुई थोपा आँसु श्रद्धा यो मेरो त्यो उच्च सालीक ! 
 

भइसक्यो बेला जन्मन अझै शासनका  मालिक !!

नेपालको ईतिहासमा कोतपर्बसँगै सुरु भएको राणाहरुको शासनकालमा नेपाली जनतामाथि गरिएको अभद्र  ब्यवहार र जनताले पाएको दु:ख कष्टको प्रतिरोध गरी एक असल प्रजातन्त्रिक समाजको जगेर्ना गर्न चाहने नेपाल आमाका सपुत मध्ये एक हुन – अमर शहिद दशरथ चन्द ।
 

शहिदको त्याग, तपस्या र बलिदानको पृष्‍ठभुमी हो २००७ सालमा उदय भएको प्रजातन्त्र । बिक्रमसम्बत १९६० असार १७ गतेका दिन बैतडी जिल्लाको बस्कोट पत्थरसिया भन्ने ठाउमा पिता सेरबहादुर चन्द र आमा पार्वती चन्दको कोखबाट जन्मनु भएका दशरथ चन्दको बाल्यकालको  शिक्षा बैतडी, सुर्खेत र नेपालगन्जमा  ब्यथित भयो । थप भारतको बनारसबाट आइ ए सम्मको अध्ययन पुरा गरे ।  आजीवन अविवाहित रहि देश र जनताको सेवामा समर्पित चन्द बि स १९८६ मा भारतमा महात्मा  गान्धीको नेत्रित्वमा  सन्चालित “सविनय अबज्ञा” आन्दोलनको क्रममा चलेको नमक आन्दोलनमा सकृय भई लगेको आरोपमा भारतमा जेल जानुपर्‍यो । पछि बि स १९८८ मा स्वदेशमै फर्कि आफ्नो द्रिढ सपनालाई पूरा गर्नतिर लाग्नुभयो । राजनीतिक यात्राको क्रममा राणा बिरोधी आन्दोलनको लागि हतियार संकलनको लागि बर्मा पुगेर हतियार संकलन गर्नुभयो ।

राजनीतिक जीवन यात्राको क्रममा बि स १९९३ जेष्ठ २२ का दिन गोप्य रुपमा टंकप्रसाद आचार्य, धर्मभक्त माथेमा, जिबराज शर्मा, रामहरी शर्मा र दशरथ चन्दले राजनीतिक दलको रुपमा प्रजा परिषद गठन गरे ।  बि स १९९७ श्राबण महिना भोटेजात्राको दिन राती १० बजे उपत्यकाका ३ वटै शहरमा राणा शासन बिरोधी पर्चा छरे । पर्चामा राणा शासन बिरोध गरिनुको साथै राणासँग लड्नकोलागि जनताहरुलाई आव्हान गरिएको थियो । दशरथ चन्द को सकृयतामा पर्चा बाँडिएकोले बि स १९९७ कार्तिक २ का दिन दशरथ चन्दलाईपनि गिरफ्तार गरियो । उक्त  पर्चा काण्डमा ५००  भन्दाबढी जनतालाई गिरफ्तार गरिएको थियो ।  बि स १९९७ माघ ६  मा मुद्दा को फैसला भयो । देशद्रोहको दोष लगाई शुक्रराज शास्त्री, गंगालाल श्रेष्ठ, धर्मभक्त माथेमालगायत दशरत चन्दलाई म्रित्युदण्डको घोषणा भयो ।  माघ ९ गते राती शुक्रराज शास्त्रीलाई टेकुमा र माघ ११ गते  धर्मभक्त माथेमालाई सिफलको उकालोमा झुण्ड्याएर म्रित्युदण्ड दिइयो । दशरथ चन्द र गंगालाललाई बि स १९९७ माघ १५ औसीको राती विष्णुमतीको किनारामा सोभा भगवतीको नजिक लगेर माफि माग्न लगाए । माफि नमागेपछि  वहाँको माग अनुसार दुबै जनालाई गोली हानेर म्रित्युदण्ड दिईयो । दशरथ चन्दलाई पहिले तिघ्रामा अनी कोखमा र अन्तिममा छातीमा गोली प्रहार गरिएको थियो । यि नेपाल आमाका शहिदहरु सधैंको लागि नेपाली माझ अजम्मर छन ।  सुदुर-पश्चिम नेपाल 

सम्पर्क-Suni582003@yahoo.com