निकै समयपछि मैले हिजो माओवादीका दुई जना नेतासित यसो सम्पर्क गरें। पार्टीको लाइन, योजना र आगामी कार्यक्रमका बारेमा जानकार छन् ति । त्यसैकालागि जुटेका छन् तिपनि । तर स्पष्ठ रुपमा आफैंलाई उल्लेख गरेर लेख्नुस् भन्न सक्दैनन् । प्रवक्तालाई सोध्नुस् भनेर तर्कने र तर्सनेपनि गर्छन् । तपाईहरुको जनयुद्दले यत्रा मान्छेको ज्यान लियो तर जनयुद चटक्कै भुलेर केहि पूरा नगरी सरकार बनाउनै मरिमेट्नु भएको छ होइनत भनेर सोध्दा जनयुद्द कहाँ छोद्ने ? जनताका बाचा कहाँ बिर्सिने पनि भन्छन् । जे होस कुरा गर्दै जाँदा सुस्तरी खोलेपनि उनीहरुले ।

मेरो जिज्ञासा थियो-जनवादी राज्य सत्ता बनाउँछौं, सामान्तको जमिन कब्जा गरेर सुकुम्बासीलाई बाँड्छौ, सबैलाई गास, बास र कपास, स्वास्थ्य र शिक्षा अनि रोजगारीको सुनिश्चित गर्छौं भनेका थिए। तर अहिले आएर फेरी यहि संसदिय सरकार बनाउन नपाएर मरिमेटेका छन् । के माओवादीले अब जनयुद्द पूर्णरुपमा परित्याग गरेको होला ? पहिलेपनि सरकारमा गएकै हुन्। ति बाचा केहि पूरा भएनन् । जनताका अगाडि खाएका बाचा यदि पूरा गराउन सकिन्न भने किन फेरि सरकारमा जान मरिमेट्ने ?

 जनतालाई जे जे दिन्छौं भनेर जनयुद्दमा हजारौं जनताका छोरा छोरिलाई लामबद्द लगाएर बलिदान गर्न लगाइयो । लाखौं करोडौंको क्षति गराईयो । कति घरबार त कयौको अंगभंग हुन बाध्य पारियो । तर त्यो केहि पुरा नहुँदै जनयुद्द बिसाउनु थियो भने किन शुरु गरेको ?

 माओवादी नेताले बडो गज्जबको कुरा सुनाए । भने- कहाँ जनयुद्द बिसाएका छौं हामीले ? अहिले त हामीले केहि समयकालागि राष्ट्रिय र अन्तर्राष्ट्रिय परिस्थिति अनुकूल पार्न केहि समयकालागि बिसाएको मात्रै हो रे । उनीहरु अझ ठुलो तयारीमा लागेका छन् रे अर्को अझ ठूलो जनयुद्दका लागि ।

 यदि जनयुद्द शुरु गर्नुनै छ भने किन बिसाएका होलान ? ब्रिहद शान्ति संझौता किन गर्नुपरे होला ? शान्तिपूर्ण मार्गमा आउँछौं भनेर किन हस्ताक्षर गर्नु पर्‍यो होला ? जिज्ञासा स्वभाविककै उठ्छ । तर उनीहरुको मूल्यांकन फरक रहेछ। ब्रिहद शान्ति संझौताको मूल कारण राजतन्त्रको अन्त्य गरेर संबिधान सभाको निर्वाचन मार्फत ‘बुर्जुवा’ गणतन्त्र स्थापना गर्ने। नयाँ जनवादी क्रान्ति सम्पन्न गर्न एकैचोटि एक्लैले संभव नभएकाले पहिले बुर्जुवा प्रजातन्त्रवादी भनिएका नेपाली कांग्रेस, एमाले र अन्य संसदवादी दलसित मिलेको रे। बुर्जुवा गणतन्त्र स्थापनाको लागि प्रमुख शत्रुराजतन्त्रलाई फालेपछि बल्ल नयाँ जनवादी क्रान्तिको लागि संघर्ष गर्न सजिलो हुन्छ भन्ने रहेछ ।

 राजतन्त्रलाई मिल्काएपछि उनीहरु साँच्चिनै त्यो दिशामा अगाडि बढेको र संबिधान सभाको निर्वाचन पछि त आफुहरु झन जनतामा अझ बढि भिजेको भन्छन् उनीहरु । सरकारमा जानुको कारण त हिजोका वाचाहरु पूरा गर्छौं भनेर होइन पो रहेछ त । सेना, प्रहरी, अदालत, कर्मचारीतन्त्र, माथिल्लो प्रशासनिक संयन्त्र र बैदेशिक क्षेत्रमा पहुँच बनाउन, आफ्नो संरचना सकेसम्म ति ठाउँमा फैलाउन पो रहेछ त ।

 त्यसो गर्नुको कारण जनवादी राज्यसत्ताका लागि गरिने भविष्यको अर्को क्रान्तिलाई सहयोग पुगोस भन्ने उद्देश्य हो रे । ब्रिहद शान्ति संझौता पछि जब उनीहरु शान्तिपूर्ण रुपमा आए त्यसपछि उनीहरुले अनेक खालका सडक र सदनमा संघर्ष जारी राखे । सरकारमा बसे । तर सडक आन्दोलन पनि छोडेनन् बिभिन्न जनवर्गिय संगठनमार्फत । सरकारमा बस्दापनि सदनमा अनेक खालका बिरोध जारी राखे। सरकारमा आफैं छन् तर पनि अनेक खालका माग तेर्स्याए । त्यसो गर्नुको कारण के रहेछ भने आम बिद्रोहको तयारी गर्नु । सरकारमा गएर एकातिरबाट भित्र भित्रै जनयुद्दको रणनिति अनुसार तयारी गर्ने अनि बाहिरबाट शहरी बिद्रोहको आधार तयार गर्ने । बिस्तारै त्यो दुबैलाई मिलाएर (उनीहरु फ्युजन भन्ने गर्छन्) अझ ठूलो बिद्रोह गर्ने ।

 उनीहरुसँगको मेरो जिज्ञासा थियो-बिद्रोह गर्ने भन्नुहुन्छ तर जनसेना बिघटन गर्दै हुनुहुन्छ अनेक खालका सुरक्षा निकायमा । अनि कसैलाई देशभित्रै रोजगारीमा अल्झाउने र कतिपयलाई बैदेशिक रोजगारीमा पठाउने भन्नेपनि सुनिन्छ । जनसेना नभइ कसरि गर्नुहुन्छ अर्को बिद्रोह ? तर हाम्रो बुझाई र उनीहरुको बुझाई अनि रणनीति फरक रहेछ । उनीहरुले सिधै भने-ब्रिहद शान्ति संझौतामा हाम्रो जनसेनालाई सुरक्षा निकायमा मिलाउने उल्लेख छ । जनसेना शिविरमा छन् र तिनका प्रमुख हाम्रै पार्टीका जिम्मेवार कमरेड छन् । जनसेना अहिलेपनि माओवादी बिचारले लैस छन् । जनवादी राज्यसत्ता स्थापना गर्ने मूल उद्देश्य लिएर हिँडेका जनसेना सानोतिनो रोजगारीमा अल्झिने र त्यसैमा चित्त बुझाएर क्रान्तिकारी बिचार त्याग्दैनन् भन्छन् उनीहरु ।

हतियार जति कन्टेनरमा छ्न् त्यस्को चाबी बुझाइएको छैन। यद्दपी अन्मिनलाईपनि बुझाइएको छैन। एक त कन्टेनरमा राखेका हतियार अब यसैपनि काम नलाग्ने हुन्छन् । अर्को ति हतियार गुमेपनि युद्दको लागि हतियारै प्रमुख कुरो होइन । त्यसैगरि माओवादीले जनयुद्द कालमा निर्माण गरेका आधार क्षेत्र र संरचना अझैपनि कुनैपनि दल र सरकारले भत्काउन नसकेकोपनि उनीहरुले दाबी गरे ।

 बिदेशी साम्राज्यवादी (मुख्य रुपमा बेलायत, अमेरिका र यूरोपेली केहि मूलुकलाई भन्ने गर्छन् माओवादीहरु) र बिस्तारवादी (प्राय: भारतलाई भन्ने गर्छन् यो चाहिँ) शक्तिहरुको सहयोग र आडमा राजतन्त्रले शासन गरिरहेकोले पहिले त्यसलाई अन्त्य गरेर ‘बुर्जुवा’ (अहिलेको गणतन्त्र बुर्जुवा भन्छन् माओवादी) गणतन्त्र स्थापना पछि तुरुन्तै नयाँ जनवादी क्रान्ति गर्न सकिन्छ भनेर पहिले सबै दलसित मिलेर राजतन्त्र फालेका रहेछन् । अब राजतन्त्र गयो, माओवादीपनि जनवादी क्रान्तिकालागि तयार हुने भए । त्यसकालागि अब सबै संसदवादी दलसित लड्नुपर्‍यो । यत्रो शक्तिसित लड्न चाहियो अर्को भिषण जनयुद्द।