५८०० वर्ष बुढो रुख काटिएपछि जनजाति आन्दोलित

samaura-460x307

आन्दोलनपनि अचम्म अचम्मका सुन्नुपर्छ । कुलोको पानी सुकेर, कुखुरो किचिएरसमेत सडक जाम गरेको सुनिएकै हो । तर एउटा रुख काटिएको नाममापनि आन्दोलन् हुने रहेछ । त्योपनि विकसित, सभ्य भनिएकै मुलुकमा । पेरु र ब्राजिलका आदिबासी जनताले विश्वकै बुढो रुख काटिएपछि त्यसका बिरुद्द आन्दोलन् घोषणा गरेका छन् । नगरुन्पनी किन ? विस्व्हकै सबैभन्दा बुढो रुख भनेर् यसले देशकै इज्जत बढाएको थियो । त्यहाँका आदिबासी जनजातिको संरक्षणप्रतीको लगाव देखाएको थियो । यो रुख मात्से जनजातिको ऐतिहासिक महत्व र सांस्क्रितिक पहिचानसित जोडिएको थियो । मात्से त्यहाँका मुला पूर्खा हुन् । आमेजन जंगल आवासपासका आदिबासी हुन् । पेरु र ब्राजिलको सिमा नजिक रहेको यो विश्वकै सबैभन्दा बुढो रुख गैह्र कानुनी रुपमा काठको ब्यापार गर्नेहरूले झुक्किएर काटिदिएपछि आदिबासीहरू क्रुद्द बनेका छन् ।

कुराले मात्रै के हुन्छ र सुशील दा’ ?

sushil-koiralaसंविधान बन्ने भन्दा नबन्ने छाँटकाँट अझ बढी देखिन थालेको छ । मधेसीले फेरि आत्मनिर्णयसहितको स्वायत्त प्रदेशको मागलाई ‘बार्गेनिङ टुल’ का रूपमा अगाडि सारेका छन् । कांग्रेस–एमालेले फालेको संविधानका निम्ति राष्ट्रिय सहमतिको सरकारवाला पासोले समेत काम नगर्ने अवस्था सिर्जना गरेको छ । त्यसो त निर्धारित मिति ८ माघभित्रै संविधान ल्याउन समयले नभ्याउने होइन किनभने ०४७ सालको संविधान ९ जनाले तीन महिनामै ल्याएका थिए । साँच्चै इमानदारीपूर्वक काम गर्दा सम्भव छ तर जनताचाहिँ यसको मारमा पर्छन् किनभने त्यसका लागि कटौती हुने भनेको मस्यौदा पढेर जनताले दिने सुझाव समायोजनका लागि छुट्टिएको समय नै हो । सन् १९४७ मा इटली, १९४९ मा भारत, १९७५ मा पोर्चुगल र सन् १९९६ मा दक्षिण अफ्रिकामा संविधानसभाले संविधान बनाउँदा जनतासमक्ष मस्यौदा लाने र प्राप्त सुझावका आधारमा त्यसलाई परिमार्जित गर्ने काम भएको थियो । सन् १७८७ मा अमेरिकाले सुरु गरेको संविधानसभाबाट संविधान लेख्ने कार्यको इतिहास २२५ वर्षको भइसकेको छ र हाम्रै दक्षिण एसियाका बंगलादेश, भारत, पाकिस्तान र श्रीलंकाले यो विधिबाट संविधान निर्माण गरेका छन् । तर, यहाँ भने जुँगाको लडाइँ जारि छ ।

माओवादी नेताका नाममा किक बक्सिङ : मान की अपमान ?

posta-bahadur-bogari

एकीकृत माओवादीका दिवंगत उपाध्यक्ष पोष्टबहादुर बोगटीको स्मृतिमा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको कराँते र किक बक्सिङ प्रतियोगिता हुने भएछ । ठूलै सम्मान दिन लागेझैं यो समाचारलाई माओवादी समर्थित मेडियालेनै प्रचार गरेका छन् । आयोजना गर्ने संस्था रहेछ, कठमाण्डुको गोंगबुमा रहेको ‘कराँते र किक बक्सिङ कम्ब्याट मार्सल आर्ट क्लब । माओवादी नेता बोगटीको यो किक बक्सिङसँग के नातो रहेछ ? के संवन्ध रहेछ कराँते र किक बक्सिङमा पोष्टबहादुर बोगटीको ? त्यो क्लबका प्रमुख प्रशिक्षक रणबहादुर बोगटी रहेछन् । थरपनी बोगटी भएकाले पोष्ट बहादुरका कोहि आफ्न्त, पारिवारका सदस्य पो रहेछन् की भन्ने लाग्छ । नाता परोस् की नपरोस्, दुखि गरिब, मजदूर, सर्वहारा वर्गको मुक्तिका लागि लडेका पोष्ट बहादुर् बोगटीको किक बक्सिङमा केही थियो की ?

सुशील’दाले हेरे भ्रष्टाचार

आनन्दराम पौडेल

journalist-ananda-ram-paudel-32345पहिचानको आवरणमा जातपातको राजनीति गर्नेहरुले सम्विधान निर्माणमा अवरोध गरेकाले तिनीहरुसँग माथापच्चि गर्दागर्दै आज सुशील कोइरालाको दिन टेन्सनमै वितेको थियो । बेलुका आराम गर्ने विचारले सबै भेटघाट रद्द गरेर बसेका थिए । सोफामा बसेर चिया पिउँदै टिभी हेर्नथाले । ट्रान्सपेरेन्सी इण्टरनेशनलले रिपोर्ट सार्वजनिक गरेको समाचार आयो । भ्रष्टाचार नियन्त्रणमा ३० भन्दा कम अङ्क आएकोले नेपाल अति भ्रष्टाचार व्याप्त मुलुकमा परेछ । दक्षिण एसियामै अफगानिस्तानपछि नेपाल सर्वाधिक भ्रष्ट मुलुकमा दरिएछ । पोहोरसम्म नेपाल औसत भ्रष्ट मुलुक थियो । यस्पाली एक्कैचोटी १० ग्रेड तल झरेछ । यो समाचारपछि टिभी हेर्न मनलागेन । टिभी बन्द गरेर गम्भीर भए । सोचे, “छिमेकी राष्ट्र भारत र श्रीलङ्काले ३८ अङ्क प्राप्त गरी औसत भ्रष्ट र भूटानले ६५ अङ्क प्राप्त गरी कम भ्रष्ट मुलुकको स्थान पाइरहेको स्थितिमा नेपालको लागि यो समाचार लज्जास्पद मात्र हैन गम्भीर नै हो । यदि यो राष्ट्रमा नागरिक समाज सचेत, सशक्त, जागरुक र सङ्गठित भएकोभए यो ठूलै होहल्लाको बिषय बन्थ्यो  । तर, नागरिक समाजका अगुवाहरु दातृराष्ट्र र आइएनजिओबाट पालितपोषित भैरहेका र पार्टीहरुसँग भित्री सम्बन्ध र साँठगाँठमा रहेकाले नागरिक समाज खोक्रो छ । त्यसैले, यो समाचारले खल्बलि मच्चाउने छैन ।”

बलात्कृत सोच’ माथि मेरो दृष्टिकोण

  • शारदा शर्मा

Sharada Sharma narhari aacharya wifeप्रिय देवकीजी,

म कानूनमन्त्री नरहरि आचार्यकी पत्नी हुँ । कानूनमन्त्रीको समेत सन्दर्भ जोडेर तपाईंले लेख्नु भएको लेख पढें, साह्रै मार्मिक रहेछ । यो दुःखद समाचार पहिला पनि पढेकी हुँ । एघार वर्षको उमेरदेखि आफ्नै हजुरबाबु र बाबुद्वारा बलात्कृत हुँदै आएकी ती युवतीको दुःख अकल्पनीय छ । मुलुकको कानूनमन्त्रीका लागि त यो झन ठूलो दुःखको कुरा हो ।

म मेनका थापालाई धन्यवाद दिन्छु, उनको आँट र परिश्रमले धेरै पीडित बच्चीहरुले पुनर्जीवन पाएका छन् । उनीजस्ता खटेर काम गर्ने मान्छे समाजमा थोरै छन्, तर धेरै ठूला काम गरेका छन् ।

यतिखेर यो प्रस्तावित विधेयक मेरा अघिल्तिरै छ, कानून सम्बन्धित कितापहरु पढ्ने अवसर अचेल बढी हुन्छ। बलात्कारको विधेयकसंग सम्बन्धित लेख भएकाले विधेयकमा प्रस्ताव गरिएका केही तथ्यहरु म यहाँ राख्न चाहन्छु । 

बलत्कृत सोचहरु

  • देबकी विष्ट

debaki-bistaयि कुराहरु लेखी रहनु खासै आवश्क थिएन । त्यो दिनको घटनालाई स्मरणमा ल्याएर लेख्ने इच्छा पनि थिएन तर मन्त्री ज्यूको संसदमा बलत्कार सम्बन्धीको मुलुकी ऐनको पेशले गर्दा लेख्न बाध्य भए । आफ्नो बडुवाइ पनि गर्न खोजेको होइन तर तिनका जति कानूनका कुरा थाहा नभएपनि घटनामा भिजेका ति समय अझै पिडादायी भइरहेका छन् ।

भदौ १८ गते राती ९ बजे फोनको घण्टी बज्यो । ‘सिमा धुलिखेल अस्पतलामा छ । भोली बिहान १० बजे भित्र त्यो बहिनीलाई उसको बुवाले घरमा लग्छ फेरी त्यो मर्छे । जसरी नि त्यो नानीलाई त्यहाबाट निकाल्नु पर्यो । सजिलो छैन । एकदमै बिचार पुर्याउनु पर्छ ’ भन्यो ।

उनी त्यही बहिनी थिइन् । जसको बारेमा मैले बैशाखको महिनामा थाहा पाएकी थिए । मेरो दिमागमा केही आएन । मेरो पेशा र मेरो मनले हुन्छ भन्यो । मैले राती ९:३० मा सम्पादक किरण नेपाललाई फोन गरे ।

उठेन र म्यसेज गरे सर म भोली बिहान आफ्नै बुवाबाट ८ वर्ष देखी बलत्कृत हुदै आएकी युवती अस्पतालमा जीवन मरणको दोसादमा छ । म रिर्पोटिङ प्लस रेस्क्यूमा जादै छु भनेर जानकारी गराए । आधा घण्टा पछि हुन्छ भनेर जवाफ आयो । रातभरी कसरी जाने ? के गर्ने भनेर सोचीरहे । 

जनजाति र खस जातिबिच भौतिक द्वन्द भए नेपाल नरहने खतरा

  • कुमार लिङदेन मिराक

kumar-lingdengरास्ट्रिय दैनिक पत्रिका र टिभीमा हामी लिम्बूवानहरूलाई कहिल्यै मौका दिइँदैन ।  जबकी हामी त्यहि मंगोल रेस र आर्यन रेशलाइ कसरि साथ साथ, मित्रताका साथ पचासौ हजार बर्ष अघि लान सकिन्छ भनेर बोल्न चाहन्छौं । तरपनि हामीलाई ति मिडियाहरुमा कहिल्यै आफ्नो कुरा राख्न दिँदैनन ।

नेपालको सन्दर्भमा मुख्यतया मंगोल र आर्यन रेश लाइ मिलाएर लान सक्नुपर्दछ । यो दुइटा रेशलाइ सँगसँगै लान सक्ने सुत्र, सिद्दान्त, संरचना र कला खोजिनुपर्छ भनेर मैले भन्दै आएको हो ।  यो दुइटा रेशलाइ मिलाएर लान सक्ने सिद्दान्त, नेतृत्व नै सफल हुनेछ आगामी दिनको नेपाली राजनीतिमा ।  कथमकदाचित यो दुइटा रेश बिच भौतिक द्वन्द शुरु भयो भने नेपाल भन्ने देश पनि रहने छैन । यो नेपाली समाजको तितो यथार्थ हो ।  यो तितो सत्यलाई एकात्मकबादको नेतृत्व गरिरहेको एमाले, कांग्रेस र जातीय मुक्ति (पहिचान सहितको संघीयता) को आन्दोलन हाकिरहेका हामीहरुले पनि बुझ्नु पर्दछ ।

बिप्लबका मान्छेलाई छक्काएर लगेपछि माओवादीमा भाँडभैलो

akhil-bigyapti

ड्यास माओवादीबाट छुट्टिएर नेकपा माओवादी गठन गरेका नेत्रबिक्रम चन्दको पार्टीमा जानबाट रोक्न ड्यास माओवादीले छक्काएर कार्यक्रममा लगेछ । भन्नेबेला बैचारिक प्रशिक्षण हो, संगठन, पार्टी र कम्युनिष्ट आन्दोलनबारे भनेछन । के भन्दा रैछन् त ड्यास माओवादीका महासचिव राम बहादुर् थापा बादलले । कम्युनिष्ट आन्दोलनको बैचारिक प्रशिक्षण सुन्न के भो र भन्दै बिप्लवका कार्यकर्तापनि गए । तर त्यो बैचारिक कार्यक्रम रहेनछ । बिप्लव समूहतिर जालान् भनेर् कार्यकर्तालाई अल्झाउन पो बैचारिक प्रशिक्षण भनिएको रहेछ । बैचारिक प्रशिक्षण भन्दै लगेर त ड्यास माओवादीको बिध्यार्थी संगठन क्रान्तिकारीको चितवन समितिमा नाम भटाभट राखेछन, बिप्लव समूहका बिध्यार्थीहरुलाइपनि ।

उल्टो साईकल यात्रीले सुनाए अनुभव अमेरिकामा

1921956_760082580713050_2174186085339205269_n

उल्टो साइकल चलाएर बिश्व यात्रामा निस्किएका बिरेश दाहाल र उनका साथमा रहेका बरुण अधिकारी, बजिन्द्र महराको टोलीलाइ अमेरिकाको टेक्सासस्थित अस्ट्रिन शहरमा रहेका नेपालीहरुले आर्थिक सहयोग गरेका छन । बिश्वको ५८ देशमा उल्टो साइकल चलाएर नेपाललाइ चिनाएकोमा एभरेस्ट नेपाल ग्रुप अफ अस्ट्रिनले रात्रिभोज आयोजना तथा भेटघाट कार्यक्रम राखेको थियो ।

एक्काइसौं शताब्दीका आडम्बरी कम्युनिष्ट

Dr-baburam-bhattarai-puja

पूर्व प्रधानमन्त्री डा बाबुराम भट्टराई एक्काइशौं शताब्दीका आडम्बरी, ढोंगी कम्युनिष्ट हुन् । धर्म अफीमको नशा हो भन्ने भौतिकवादी  सिद्दान्त सिरोपर गर्दै आएका उनले धर्मलाई महत्व दिँदै आएका छन् । कम्युनिष्ट आचरण, सिद्दान्त र निति बिरुद्द उनले पुरेतहरू राखेर हालै आफ्नी बुवाको चौरासी पूजा गराए । उनकी पत्नी कम्युनिष्ट नेत्री हिशिला यमीलेपनि त्यसमा साथ दिईन । बाबुराम भट्टराई कुनै धक नमानी, कम्युनिष्ट आदर्श र सिद्दान्तलाई ख्याल नराखी गजधम्म परेर जग्गेमा बसे । पुरेतहरूले भने अनुसारको धार्मिक कर्म लुरुलुरु गर्दै बुवाको  चौरासी पूजा गरे । उनको नयाँ शैलिको कम्युनिष्ट आदर्श, बुझाई र परिवर्तन हेर्न गाउँलेहरूको भिड लाग्यो ।