पानी जहाजको बाटो

ज्ञानेन्द्र आचार्य/साउथ एशिया चेक

ग्राफिक: साउथ एशिया चेक

नेपालका मुख्य नदीमध्ये कोशी र सप्तगण्डकी (यसलाई नेपालमा नारायणी र भारतमा गण्डक पनि भनिन्छ) बगेर भारतमा गंगा नदीमा मिसिन्छन् । भारतले सन् १९८६ मा गंगा–भागीरथी—हुगली नदी प्रणालीलाई राष्ट्रिय जलमार्ग १ घोषणा गरेको थियो । भारतको यही राष्ट्रिय जलमार्ग १ अन्तर्गत पर्ने हाजीपुरमा गण्डकी र कुर्सेलामा कोशी गंगामा मिसिन्छन् । गंगा नदीसँग हाम्रा यी दुई नदीको संगमलाई नै नेपाललाई जलमार्गबाट समुन्द्रसँग जोड्ने माध्यमका रुपमा हेरिएको छ ।

बाँकी अंश…

बाकी प्रेमिका खोज्न हिँड्दा रेल भित्र किस

 -महेन्द्र पौडेल

गुहवाटीबाट रेलचढेपछि झुप्रा बस्तीहरु प्रशस्तै देखें रेलका लीग वरिपरी । ती झुप्रा बस्तीहरुमा मानिसहरु कसरी बस्दाहुन् ? झ्यालबाट ती झुप्राबस्तीबासीहरुको दैनिकी हेर्दा म भावुक बनेँ । फोहोरो पानी, वरीपरी जमेको छ । प्लाष्टिक र अन्य फोहोरका डम्पिंगहरु । चिसो । त्यैँमाथी सिमसिमे पानी । उफ् । बाँच्नका लागि मानिसहरुले केके गर्नुपर्दछ ।

बाँकी अंश…

पाकिस्तानी प्रधानमन्त्रीको भारतभरि जयजयकार

(आफ्नो छोरो रिहाई हुने घोषणा सुनेपछि टिभीमा देखिएका पाकिस्तानी प्रधानमन्त्रीलाई नमस्कार गरेर आँसु झार्दै अभिनन्दन् वर्थमनकि आमा)

भारतीय वायुसेनाका पाईलट अभिनन्दन् वर्थमनलाई पाकिस्तानका प्रधानमन्त्रि इम्रान खानले ससम्मान रिहा गर्ने घोषणा गरेपछि यतिखेर भारतभरि उनको जयजयकार गरिएको छ । भारतीय सरकार र जनताले सोचेभन्दा फरक ढंगले खानले भारतीय पाईलटलाई रिहा गर्ने घोषणा गरिदिए । आफ्नो संसदलाई सम्बोधन गर्ने क्रममा पाकिस्तानी प्रधानमन्त्री खानले अभिनन्दन् वर्थमनलाई ससम्मान भोली शुक्रबार रिहा गरिदिने घोषणा गरेका हुन् ।

बाँकी अंश…

“बा” की प्रेमिका खोज्दा (दोस्रो भाग)

-महेन्द्र पौडेल

करिब बीस घण्टाको रेल यात्रापछि सिमलगढी स्टेशनमा उत्रेको थिएँ । किराझैं मानिसहरु यताउता गरिरहेँ । मैले आफ्नो चेहेरा खोज्नु थियो । आफ्नाहरु खोज्नु थियो । बाकाहरु खोज्नु थियो । बाले छाडेका यादहरुलाई  पुनर्जागित गर्नुथियो ।

खोज्नेक्रममा भेटेको थिएँ “दुधवाला नेपाली” ।

बाँकी अंश…

प्रधानमन्त्री ज्यू म देखाईदिन्छु भष्ट्रचार, कार्बाही गर्ने खुबि छ ?

-अर्जुन बराल

बि.सं.१८६३ देखि बि.सं. २०७५ सम्म आईपुग्दा देशले धेरै प्रधानमन्त्री पाईसकेको छ । बिभिन्न तन्त्र,बाद अनी दलका शिफारिसमा कैयौ मन्त्री बनीसकेका छन् । कैयौंले अरबौ कमाएका छन्। पछिल्लो परिबर्तनपछि हातमा हरियो पार्सपोर्ट बोकेर बिदेशीने नेपाली युवाहरुको जमातसँगै त्रिभुबन अन्तराष्ट्रिय बिमानस्थलमा दैनिक आधादर्जन हाराहारीमा ति काठका बाकसमा आउँने मृत शरिर दिनानुदिन बढेको छ । परिबर्तनको नयाँ छलाङ्ग आर्थिक समृद्धिमा हुर्किएको भष्ट्रचार घटेका छैनन् । बरु बढेका छन् । परिबर्तनका नाममा चलेका एकदशक लामो शसस्त्र भुमिगत आन्दोलनबाट उदाएका नेतानै किन नहोउन् भष्ट्रचारमा कहिँ ंन कतै जोडिएका छन् । सायद यसैको आधारमा पनि होला, ट्रान्सपरेन्सी ईन्टरनेशनले सन् २०१३ मा नेपालमा गरेको भष्ट्रचार सम्बन्धी एक अनुसन्धान अनुसार कुल मध्ये सत्तरी प्रतिशत भष्ट्रचार राजनीतिक क्षेत्रबाट हुने गरेको निस्कर्ष निकालेको थियो ।

बाँकी अंश…

‘माडीलाई मणी बनाउने’ ओली र प्रचण्डको आस्वाशन कहिले पुरा हुने ?

प्रेम पाठक

माण्डब्य ऋषिको तपस्थल हो माडी । धार्मिक पुस्तकमा पढिने पाण्डवहरुको गुप्तवासपनि हो माडी । सोमेश्वर काली,  बाल्मिकी आश्रम, परशुराम कुण्ड,  गोद्दक बाबा, बिक्रम बाबा जस्ता पवित्र धार्मिक भूमीलाई गुट्मुट्याएर बसेको स्थल हो माडी । पूर्वमा पर्सा र मकवानपुर जिल्ला । उत्तर पश्चिममा नवलपरासी जिल्ला र दक्षिणमा चम्पारण भारतले घेरिएको महाभारत पर्बत शृंखलाले फन्को मार्छ । चुरे पर्बत समथर दून भूमीपनि यहि हो । यसको महत्वको कथा लामो छ । यसको महात्म्य कहिसक्नु छैन ।

बाँकी अंश…

“बा” की प्रेमिका

-महेन्द्र पौडेल
“ठ्याक्कै बाबु जस्तै रैछ” ।
मोटो बाक्लो सिसाको चश्मा लगाएकी  । दुब्ली, गोरी  । सेतै फुलेका, गुजल्टिएको केश । नसैनसा भएका पातला खिरिला र नरम हातले मेरो अनुहारलाई छामिन ।  अनि केशलाई स्पर्श गर्दै उनले भनिन  “ऊ त्यो फोटो जस्तै छ कि अहिले कस्तो भयो होला ? बुढ्यै भयो होला  । उमेरले ८६ पुग्ने बेला भो उसको”।

बाँकी अंश…

युरोप छिरेका कलाकार दम्पट भएपछि ….

सन्तोष न्यौपाने, बेल्जियम

केही समय अगाडि तमु समाज बेल्जियमले ल्होसारको अवसर पारेर सांस्कृतिक कार्यक्रम आयोजना गर्यो जसको नारा थियो “शास्त्र हराए संस्कृति हराउँछ, संस्कृति हराए परम्परा हराउँछ,परम्परा हराए मान्छे(जाती)हराउँछ । तर विडम्वना यो नारामा भनेजस्तै कार्यक्रममा आएका कलाकार नै हराएका छन् । अर्थात् कार्यक्रम पछि उनीहरु नेपाल नफर्की अर्कै देशमा युरोपमा बस्ने कागजात बनाउन पुगेका छन् । 

बाँकी अंश…

फोटोमा जिवजन्तु (३७ औं भाग)

-राजेन्द्र अधिकारी / हङकङ

       (रेड नेक्ड फालारोप भन्ने चरा)

घर बाहिर निस्किनुपर्छ, प्रक्रितिका सुन्दर रचना, क्रितिहरु खोला, नदी, ताल, झरना, पात पतिंगर र झाडीहरुमा रमाईरहेका भेटिन्छन् । तिनको थलो पहिचान गरेर तिनलाई हेर्न, खोज्न र पहिचान गर्न सके मनै बहलाउने, आनन्दित पार्ने, प्रफूल्ल बनाउने प्रक्रितिका जिवहरु भेटिन्छन् । साथमा क्यामरा र तिनलाई उचित समयमा क्यामराभित्र राख्न सके पारखीहरुका कलाहरु अरुलेपनि चाख्न पाउँछन् । यस्तै पारखी मध्येका एक हुन्, चितवन सौराहाका राजेन्द्र अधिकारी । उनले हङकङका बिबिध थलो पुग्दा खिचेका चरा र अन्य जिवका तस्विर नेपालप्लस मार्फत सबैमा बाँडेका छन् । 

बाँकी अंश…

निमका छेस्का बेचेर लाखौंलाख आम्दानी, निमको दन्तब्रुस अति लाभदायक

चिकित्शकहरु भन्छन् ‘हरेक दिन दाँत माझ्नुपर्छ ।’ प्राय विहान र साँझ दुई पटक दाँत माझ्नुपर्ने भनाई चिकित्सकको छ । अफ्रिकामा यसको अर्थ भिन्नै लाग्छ ‘दाँत माझ्ने ब्रुस दिनभरि मुखमै राख्नु ।’

बाँकी अंश…