दुःखको दस्तावेज

जनकराज सापकोटा

dukheko-europe-dadi-sapkotaनेपालीको दुःखको सीमा कहाँदेखि कहाँसम्म फैलिएको छ? यो प्रश्नको उत्तर सजिलो छैन। विगतमा मलायादेखि फकल्यान्डसम्म पोखिएको नेपालीको दुःखको स्वरूप, शैली र भूगोल फेरिएको छ। फ्रान्सको राजधानी पेरसिमा बस्ने ददि सापकोटाले सुखको खोजीमा युरोप पुगेका नेपालीको कहरको कथा उधिनेका छन्, दुखेको युरोपमा। २१ पुरुष र सात महिला पात्रले युरोप छिर्न, टिक्न र पैसा कमाउन गरेको संघर्षको कथालाई प्रथम पुरुष शैलीमा प्रस्तुत गरिएको छ।

नेपालबाट युरोप छिर्न हिँडेका नेपाली भारत हुँदै मादागास्कर, सेनेगल, घाना, स्लोभाकिया, युक्रेन, चेक रपिब्लिक, चेचेन्यालगायतका मुलुकमा सञ्जाल फिँजाएर बसेका अनेक दलालको चंगुलमा पर्दै र उम्किँदै कसरी युरोप छिर्छन् र त्यहाँको भुक्तमानी भोग्न तयार हुन्छन्? त्यसको स्पष्ट चित्र पुस्तकमा छ। उनले छनोट गरेका प्रतिनिधिपात्रहरूमा नेपालमा ऋणको चंगुलमा परेकाहरू, आफ्नो व्यापार र व्यवसायबाट सन्तुष्ट नभएकाहरू र युरोप छिर्न सके पैसा सोहर्न सकिन्थ्यो भनेर सपना देख्नेहरू छन्। तिनले विभिन्न सामाजिक धरातल, हैसियत, समुदाय र वर्गको प्रतिनिधित्व गर्छन्। तर, सबैको साझा सपना भनेको मनग्य पैसा कमाउने र सन्तानलाई सुख दिने नै छ। हजार हन्डर खाएर अस्ट्रिया, जर्मनी, डेनमार्क, नेदरल्यान्ड्स, पोर्चुगल, फ्रान्स, बेलायत, बेल्जियम, स्पेन, स्वीट् जरल्यान्ड र हंगेरीमा पुगेका २८ प्रतिनिधि नेपालीको दुःखको कथा नै यो पुस्तक हो।

उपन्यास अंश : भाँचिएको लौरो (भाग २२)

रमेश गौतम पाल्पाली

ramesh-gautam-palpali-110765980श्रवण क्लिनिकबाट आउँदा लिना र कुलीन सुतिसकेका थिए । लुगा फेरेर ऊ भान्सामा गयो । मायाँले खाना ठीक पारेकी थिई । खाँदैतस उसले सोध्योः

“खाना सबैले खाइसकेको हो ?”

“दाइले खानुभएन अरूले खाएको हो ।”

“नखानेलाई के गर्ने त ? कोचाइदिन  भएन केरे ?” भन्दै श्रवण खाना खाएर कोठामा गयो । मायाँ पनि बत्ति निभाएर सुती । बिरुलाई । श्रवणको अलिकति आशा थियो तर अहिलेको कुरा सुन्दा श्रवण पनि उसित अघाइसकेको छ भन्ने बुझ्यो उसले । अब यस संसारमा मेरो कोही रहेन छ जस्तो लाग्यो र ऊ घोप्टो परेर धेरै बेर रोयो ।

बिरुको टेक्ने र समाउने हाँगो भनेका यिनै छोरा र बुहारी थिए । यिनीहरूकै व्यवहार यस्तो भएपछि अब के बाँकी रह्यो र ?

स्यावास नारायणकाजी स्यावास !!

narayankaji-micro-bus

नारायणकाजी श्रेष्ठले कम्तिमा एक जना माइक्रोबस चालकलाई सामान्य कारावाही गराएर धेरैलाई पाठ सिकाइदिए । सार्वजनिक यातायातमा चढेका उनले धेरैबेर गाडी रोक्दा ‘अलि छिटो जाउँ’ भन्दा दुर्वाच्य बोलेपछि प्रहरी कार्यालयमा पुर्या्ए । दुर्वाच्य बोल्ने सहचालकलाई एक रात थुनाए । तर सार्वजनिक मुद्दा नलगाउन आग्रह गरेर छोडे । उनको यो प्रयासलाइ स्यावासी दिनु पर्छ । किनभने यो एक जना माईक्रोका सहचालकसित मात्रै संवन्धित छैन । यसको प्रबहव फराकिलो छ । यसरि सार्वजनिक सवारी साधनमा चढ्ने धेरै यात्रुमाथि यातायातकर्मीले दुर्वाच्य बोल्ने, हेप्ने र थर्काउने, अपमान गर्ने गर्छन् । तिनलाई त्यसो गर्ने छुट कानुन र नैतिकता दुबैले दिन्न । 

माउ मारेर बाँदरको बच्चा जोगाउने चितुवा (भिडियो)

लाहादिमा नाम राखिएको एउटा चित्त (चितुवा) ले बबुन बाँदर मार्छ । उसले मारेको माउसित पुछारमा सानो बच्चापनि लर्खरिँदै, माउसितै लतारिँदै आएको माउलाई मारिसकेपछि चितुवाले बल्ल मेसो पाउँछ । त्यसपछि त्यो चितुवाको क्रियाकलाप पुरै बदलिन्छ र बबुनको बच्चालाई कसरि हेरचाह गर्छ ? मनै रुवाउने भिडियो एक पटक हेर्ने की !!

प्रहरी सुध्रिएको समाचार

आनन्दराम पौडेल  

journalist-ananda-ram-paudel-32345जनकपुरमा दिउँसो पानी परेकोले गर्मीको रापतापबाट मुक्ति मिलेको महसुस हुन्थ्यो । ५ जना मिलेर एक झोला आँप बुत्याइसकेपछि ६ बजेतिर रामानन्द चोकमा जम्मा भएका थिए । एउटा पत्रिकाले प्रहरी प्रशासन सुध्रिएको लामो रिपोर्टिङ प्रकाशित गरेको रहेछ, नन्दरामले त्यही पढ्दैथिए । एकजना बृद्ध छेउमै बसेर ध्यानपुर्बक सुनिरहेका रहेछन्, जुरुक्क उठे । “केही बोल्न मिल्छ हजुर ?” बृद्धले सोधे ।

“मिल्छ, भन्नुहोस ।” नन्दरामले भने ।

“हजुरहरुले प्रहरीको प्रशंसा गर्नुभयो। खुब सुध्रियो भन्नुभयो । तर प्रहरीले हामीलाइ त्राहिमाम पारेको छ । बाँच्नै कठीन भैरहेछ हजुर ।” बृद्धले हात जोडेर भने ।

“अहिले अरुको छाड्नुहोस्, तपाईंको आफ्नो भन्नुहोस् । पहिला आफ्नो परिचय दिनुहोस् ।” रामानन्दले हस्तक्षेप गरे ।

“मेरो नाम उचित मण्डल हो । मेरो घर यहीं मिथिलेश्वर गाविस, वडा नं ८ मा छ । ६० बर्ष पुगें ।”

“ल भैगो, अहिलेलाइ यति परिचय नै काफी छ । अब सुनाउनुहोस्, प्रहरीले तपाईंमाथि के अत्याचार गर्यो ?” नन्दरामले पुन हस्तक्षेप गरे ।

सभासदलाइ पाँच करोड, नेपाललाई शक्ति राष्ट्रले खेलाउने खेल ?

भरत दहाल

bharat dahal (1)सांसदलाई ५ करोडको मुद्दाका बारेमा अझै ठिक ढंगले बहस हुन सकेको छैन  । यसलाई
दलहरुको भ्रष्टाचारी प्रवृतिको परिणाम मात्र ठान्नुहुँदैन । मूल रुपमा यो दृष्य कमजोर देशहरुलाई बहुराष्ट्रिय कम्पनीहरु, जो समकालिन विश्वमा अधिराष्ट्रिय शक्ति अर्थात राष्ट्रभन्दा माथिका शक्तिका रुपमा परिचित छन्,को मातहतमा सञ्चालन गर्ने साम्राज्यवादी योजनाको एउटा हिस्सा हो ।

हाम्रै देशको पनि अनéव छ कि कसरी विश्वबैंक, अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार संगठन, मुद्राबोष, अन्तर्राष्ट्रिय श्रम संगठन लगायतका बहुराष्ट्रिय कम्पनीहरुले भएको आर्थिक–सामाजिक संरचनालाई छिन्नभिन्न पारेर आफ्नो रणनीतिको मातहतमा लैजान सफल भए ? ऋण सहयोगका लागि तिनीहरुले संरचनागत समायोजनका नाममा सर्तहरु लादेर आर्थिक–सामाजिक एवं साँस्कृतिक संरचनालाई खल्बल्याईसकेपछि शासन प्रणालिको अधिराष्ट्रियकरण गर्न सुरु गरेका छन् ।

लिम्बुवान एकताको प्रश्न र यथार्थता

लोकेन्द्र सुब्बा

Limbuwan-flagअहिले पछिल्लो समयमा लिम्बुवान स्थापनाको राजनीतिलाई बलियो बनाउन लिम्बुवान राजनीतिसँग संवन्धित संगठनहरु एक पार्टी निर्माणको लागि लगातार औपचारिक -अनौपचारिक छलफलमा छन् । बिशेष संघीय लोकतान्त्रिक राष्ट्रिय मंच सम्बद्द संघीय लिम्बुवान राज्य परिषद -अध्यक्ष कुमार लिङ्गदेन,लिम्बुवान मुक्ति मोर्चा -अध्य्क्ष बिर नेम्वाङ,संघीय लिम्बुवान राज्य परिषद -अध्यक्ष सनजुहाङ्ग पालुङ्ग्वा,पल्लो किरात लिम्बुवान राष्ट्रिय मंच -अध्य्क्ष चन्द्र प्रसाद योङ्गया,लिम्बुवान मुक्ति मोर्चा, नेपाल -अध्यक्ष रामभक्त कुरुम्बाङ्ग । यि दलहरु पार्टी एकताको छलफलमा छन् । यस पार्टी एकता बहस छलफललाइ सहज र सरल बनाउन केहि समय अघि काठमाडौंमा लिम्बुवान बुद्दिजिविहरुबाट डा. चन्द्र कुमार शेर्मा को संयोजकत्व मा पाँच जनाको सवाद समिति बनाइएको छ ।

सवाद समितिहरुमा संयोजक – डा. चद्र कुमार शेर्मा र सदस्यहरुमा गोविन्द आङ्गबुङ्ग, राम मादेन, आरजु सुब्बा, कमला आङ्गदेम्बे छन् । यस समितिको सहजकार्यमा सबै पार्टीको दोस्रो पुस्ताको नेताहरु बीच केहि हप्ता अघि काठमाडौंमा एक चरण वार्ता सम्पन्न भैसकेको छ । त्यहाँ पार्टी एकताको सहमति खाकाको रुपमा ९ बुँदे सहमति खाका तयार भएको जानकारी छ  । तर अहिलेसम्म पनि उक्त ९ बुँदे खाका सार्वजनिक भने भएको छैन ।  त्यहि ९ बुँदे खाकालाइ अध्यक्ष स्तरमा छलफल गराउने भनी संवाद समिति र पार्टीको प्रतिनिधि बीच सहमति भएको थियो । उक्त सहमतिलाई कार्यान्वयन गर्न संवाद समितिले गत असार १५\१६ गते दमकमा अनौपचारिक छलफल सम्पन्न गरायो । त्यस अनौपचारिक छलफलमा निम्न बिचारहरु पार्टीका अध्यक्षहरुबाट प्रस्तुत भएका छन् । 

नेपालको झण्डा पेरिसबाट सरर गाडीमा अर्जेन्टिनासम्म

Nepali Jhanda

सन् २००८ को मे १ मजदूर दिवसका दिन भएको अन्तर्राष्ट्रिय मजदूर दिवशको पेरिसमा भएको प्रदर्शनीमा यि अर्जेन्टिनका नागरिकले यो गाडी बिभिन्न देशका झण्डासहित अर्जेन्टिना लग्दै रहेछन् । हामीपनि नेपालको तर्फबाट त्यहिँ प्रदर्शनी गरेर सकेका थियौं । यस्तो गाडी देखियो केहि देशका झण्डा सहितको । चासो लागेर सोध्यौं । उनले यि झण्डासहितको गाडी अर्जेन्टिना लाँदै रहेको बताए । चासो लाग्यो । उनलेपनि हाम्रो ठाडो झण्डा देखेर निकै चासो राखे ।

बन्द शिविरमा वृद्धाको बिलौना

HER-MAJESTY-QUEEN-MOTHER-RATNA-RAJYA-LAXMI-DEVI-SHAHभन्नुपर्नेलाई भन्यो, सुन्नुपर्नेले पनि कुरा त सुन्छन्, तर त्यसपछि कुरै सकियो, हुने केही होइन । सर्वसाधारण नेपालीका निम्ति यस्तो भुक्तमानको कथा नौलो हैन, तर ८६ वर्षीया पूर्वमुमाबडामहारानी कसैले नसुनिदिँदा हैरान छिन् । कुनै बेला यही मुलुकमा उनकै हुकुमबाट सब काम फत्ते हुन्थ्यो, तर यतिबेला उनकै काम फत्ते गराउन आफैँले भुक्तमान व्यहोर्नुपरेको छ ।

यदि असार मसान्तभित्र पनि रत्नराज्यलक्ष्मी शाहको काम गर्नुपर्नेले गरिदिएनन् भने ‘महेन्द्र मञ्जिल’ भित्र टुकी बालेर बस्नुपर्ने अवस्थामा पुग्ने छिन् । कुरा बिजुली बत्तीकै हो । झन्डै २५ लाख बक्यौता नतिरेमा असार कटेपछि उनी बस्दै आएको नारायणहिटीस्थित महेन्द्र मञ्जिलमा विद्युत प्राधिकरणले विद्युत आपूर्ति बन्द गर्ने चेतावनी दिएको छ । यो बक्यौता ०६८ सालदेखिकै हो । केही साताअघि मात्रै पूर्वराजदरबार पदाधिकारी सागर तिम्सिना र शम्भु अधिकारीले मुख्यसचिव लीलामणि पौडेललाई भेटेर मुमाबडामहारानीको दुःख सुनाए ।

लीलामणिले ध्यानपूर्वक सुने, तर काम नहुँदा बिजुली काटिने भय साँचेर उनी बसेकी छन् । मुख्यसचिवले बिजुलीको बिल संस्कृति मन्त्रालयमा बुझाउन भनेका थिए । त्यहीबमोजिम झन्डै बिल मन्त्रालय पुग्यो पनि । ओहोदावाल व्यक्तिका घरमा बरु बिजुलीको बिलै नउठ्ने बनाइन्छ, तर उठिसकेको बिल मन्त्रालयले भुक्तान गर्ने सिस्टम नहुँदा ती बिल थन्किएका हुन् । 

पाकिस्तानमा बनेका भकुण्डो ब्राजिलको विश्वकपमा (फोटो फिचर)

brazuca-10_2935662k

पाकिस्तान क्रिकेटमा तगडा छ भन्ने सबैलाई जानकारि भएकै कुरा हो । तर हाल भैरहेको विश्वकपमा खेलिने भकुण्डोहरु सबै पाकिस्तानमा बनेका हुन् भन्ने कमैलाई जानकारि होला । कसरि बने भन्ने त झन थोरैलाईमात्रै जानकारि हुन सक्छ । हो, फूटबलमा एक सय ५९ औं सथानमा रहेको पाकिस्तानमा बनेका हुन् अहिले ब्राजिलमा भैरहेको विश्व कपमा खेलिएका भकुण्डोहरु ।