नेपालमा भूकम्प जानुका थप कारण

  • गौतम उदय / अमेरिका

udaya-gautam-usaकरिब ४ अरब ५७ करोड बर्ष पहिले बिभिन्न ग्यास र अन्य पदार्थका ठोस कणहरु बोकेको नेबुला (Nebula) नामक बिशाल बादल अगाडि बढ्दै गर्दा आफैले आफ्नो तौल धान्न नसकी बिचमा भित्रतर्फ भासिएर गुरुत्वाकर्षणको कारणले भुमरी परी त्यही भुमरीमा घुमिरहँदा बल्ने ग्यासहरू जति एक ठाउँमा जम्मा हुँदैहुँदै एउटा बिशाल आगोको डल्लो बनेको, र त्यही डल्लो नै पछि सूर्यमा परिणत भएको, अनि त्यही डल्लो बन्ने क्रममा अन्य गह्रौं तथा ठोस पदार्थहरु अझै टाढा उछिट्टिएर, तिनीहरु पनि गुरुत्त्वाकर्षणको अर्को घेरामा घुम्दैघुम्दै पृथ्वी लगायतका ग्रहहरु बनेको कुरामा सबै बैज्ञानिकहरु करिब सहमत नै छन् ।   

बिदेशबाट भूकम्प पीडितलाई सहयोग गर्ने ? सहयोग गर्नु पहिले बुझ्नुपर्ने कुरा

ktm-sindhupalchok-sakhu-01-may-2015-266

भूकम्पले आहत बनाएका बेला सबैको मन पग्लिन्छ । यती बेला केही सहयोग गर्न नसके आँफैंलाई सहज लाग्दैन । कता कता ऋण बोकेजस्तो लाग्छ । केही गर्न नसक्ने पीडित जस्तो लाग्छ । त्यसैले सहयोग गर्ने नेपाली धेरै छन । अझै लागिपरेकाइ छन् । तर आफूले गरेको सहयोग दुरुपयोग भयो भने, सहि ठाउँमा नपुगे त्यसको के अर्थ ? अहिलेको राहत बितरणको अवस्था नहेरी, राहत लिने को हुन ? कस्ता छन ? पीडित हुन कि होइन ? कसले पाएको छ ? कसले पाएको छैन ? आवश्यक कहाँ छ त्यो बुझ्नु जरुरी छ ।

डा गोबिन्द केसीको टोली भूकम्प क्षेत्रमा

govinda-kcस्वास्थ्य सुधारकालागि आमरण अनशन बस्ने गरेका डा गोबिन्द केसी स्वाइन फ्लुबाट प्रभावित जाजरकोटबासीको उपचारकालागि गए । अहिले त्यताबाट फर्किनासाथै भूकम्पबाट घाइते बनेकाको उपचार गर्न भूकम्प प्रभावित क्षेत्र गएका छन् । भूकम्पले घाइते परेकाको उपचार गर्न उनी सिन्धुपाल्चोकको चुतारा अस्पत्ताल पुगेका छन् । त्यता जानु अघी केसीले शल्यकृया गर्नुपर्ने हाडजोर्नी पीडितको टिचिङ अस्पत्तालमा शल्यकृया गरी सिन्धुपाल्चोक लागेका हुन । त्यता यो पटक उनी एक्लै गएका छैनन् । चौतारा अस्पत्तालमा उनले मुटु रोग विशेषज्ञ डा भगवान कोइराला, डा जगदिश अग्रवाललगायतका विशेषज्ञ टोलीसमेत लागेका छन् । आज सिन्धुपाल्चोक पुगेका उनीहरु भोली नुवाकोट पुग्ने कार्यक्रम छ ।

नेपाललाई सहयोग गर्न स्विजरल्याण्डमा राष्ट्रिय अभियान

11187942_819725541444608_1672064174_o

नेपालमा भूकम्पले लिएको क्षतीले धेरैलाई मन दुखाएको छ । कतिपय नेपाल प्रेमी रातदिन खटेका छन् । आफ्नो देशका मेडिया, आफ्ना साथीभाई, परिवार, संघ संस्थाहरुलाई परिचालन गरिरहेका छन् । नेपालप्रेमी स्विसहरुले अहिले नेपालको लागि अअर्थिक सहयोगको आव्हान गर्दै राष्ट्रिय अभियाननै चलाएका छन् । स्विस सरकारका तर्फबाट सन १९७२ तिर नेपालमा सडक नक्शाङ्कन गर्न आएका स्विस इन्जिनियर एडवार्ड मुलेमान अहिले यही काममा खटिएका छन् । उनले स्विजरल्याण्डका मेडियाहरुमा नेपालअका बारेमा, अहिलेको भूकम्पका बारेमा अन्तर्वाता दिने र सहयोगको बातावरण मिलाउने गरिरहेका छन् । स्विस मेडियाहरुलेपनि त्यसलाई प्राथमिकताकासाथ स्थान दिएका छन् । तिनले स्विस नागरिकहरुलाई नेपाललाई सहयोग गर्न प्रेरित गरिरहेका छन् । सहयोगको यो अपिललाई राष्ट्रिय अभियानकै रुपमा लिईएको छ । 

भुकम्प पीडितहरुलाई थाहा मिडियाको राहत अभियान

  • मणिराज गौतम / हेटौंडा

11186266_1004263306258464_399494031_n

थाहा मिडिया ग्रुपले  आज ललितपुरको बुङमति र छम्पीका भुकम्प पीडितहरुलाई राहत सामाग्री वितरण गरेको छ । चामल, तेल, नुन, चिउरा, चाउचाउ, कम्बललगायत उपभोग्य बस्तुहरुसहित सात सय बोरा राहत सामाग्री वितरण गरिएको ग्रुपले जनाएको छ । राहत वितरण अभियानका संयोजक अजेयराज सुमार्गीलगायतले पीडितहरुलाई राहत वितरण गर्नुभएको थियो ।

फ्रान्सको नतमापनि नेपालकालागि र्‍याली

nante

फ्रान्सको नत शहरमापनि नेपालकालागि सहयोग र समर्थन जुटाउन र्‍याली निकालिएको छ । नत निवासी कल्पना घिमिरे लगायतका केही नेपाली र नेपालप्रेमी फ्रान्सेलीहरु मिलेर हिजो र्‍याली निकालेका हुन । र्‍यालीमा नेपाललाई सहयोग गरौं भन्ने प्लेकार्ड र नेपाली झन्डा बोकेर त्यहाँको प्लेस रोयल भन्ने ठाउँमा जम्मा भएर र्‍याली निकालेका हुन् । ठूलो पानी परेपनि करिब पाँच दर्जन मनकारीहरु भेला भएर नेपालकालागि समर्थन गर्न आव्हान गरेका हुन् ।

राहत बाँड्नेको बाटैमा खोसाखोस

ktm-sindhupalchok-sakhu-01-may-2015 207

काठमाडौं आइपुगेपछी अस्तिनै साँझ के गर्ने भन्ने भो । साथी प्रवेश सुबेदीलाई लिएर साँझ मोटर साईकलमा साँखु गएँ । साँखुका कान्तिपुर संवाददातासित त्यहाँको अवस्था बुझियो । केही स्थानिय मनिषाले घेरा हाले । ईमान्दार रहेछन । यस्तो आपतको बेलापनी ढँटछल नगरि भने ‘हामीलैऐ खाने कुरोको खाँचो छैन । तत्कालकालागी पाएकापनी छौं । हामी आलु खानेरपनी बाँच्छौं । अरुलाई दिनुस् ।’ कहाँँ जाने ? कता जाने ? के गर्ने ? कसरी सहयोग गर्ने अन्यौल भयो । चारैतिर सल्लाह गर्दा तत्काल के गर्ने भन्ने समस्या भयो । अनी अन्तत काठमाडौं उपत्यका र सिन्धुपाल्चोकको सिमामा जाने निर्णय गर्यौंभ । तर सजिलो रहेनछ । खसिएला जस्तो एकदमै कच्ची बाटो। भूकम्प गएपछी बल्ल गाडी छिर्नलाई सगज बनाउँदै रहेछ । डोजरले कामा गर्दै थियो ।  

मकवानपुरमा करिब दश हजार घरमा क्षति, ३४ मरे, के भो त सरकारी सहयोग ?

  • मणिराज गौतम

unnamed (5)

गत शनिबारको भूकम्पले मकवानपुरका ३५ गाविस र दुई नगरपालिकामा गरी करिब दश हजार वटा घरमा पूर्णक्षति पुगेको छ । जिल्ला विपद् व्यवस्थापन समितिको प्रारम्भिक तथ्यांकअनुसार सबैभन्दा बढी थाहानगरपालिका क्षेत्रमा घर क्षति भएको छ । त्यहाँ कम्तिमा एक हजार चारसय वटा घर पूर्णरुपमा क्षति भएको छ ।राईगाउँमा ८०, सुकौरामा एकसय २६, फापरबारीमा एक सय तीन, ठिंगनमा एकसय ८९, काँकडामा दुईसय ४८, बेतिनीमा दुईसय ४९, मार्खुमा ९९, सिस्नेरीमा तीनसय १२, मनहरीमा ९४ र सरिखेतमा एकसय ६१ घरमा पूर्ण क्षति पुगेको तथ्यांक छ । आमभञ्ज्याङमा दुईसय १३, खैराङमा एकसय सात, भार्तामा एकसय ६७, डाँडाखर्कमा एकसय १४, मकवानपुरगढीमा एकसय ७१, राक्सिराङमा दुईसय ८१, शिखरपुरमा एकसय ३९ र छतिवनमा दुईसय ४५ घरमा क्षति पुगेको छ ।

जनावरले भूकम्पको पूर्वसंकेत दिन सक्छन् ?

  • ददि सापकोटा

writer-journalist-dadi-sapkota-11045378भूकम्प जानु पहिले जनावरहरूले असाधारण क्रियाकलाप देखाएको पत्ता लगाएका थिए, रोमन इतिहासविद् आएलियनले। त्यो क्राइस्ट जन्मनुभन्दा ३ सय ७३ वर्षअघि नै थियो। कुनै बेला कोरिथियन खाडीको समुद्री किनारमा अवस्थित हेलिके सहरमा भूकम्प जानु पाँच दिनअघि मुसा, न्याउरीमुसा (वेसेड्स), सर्पहरू, कनसुत्लो र कीराहरू एक्कासी जमिनमुनिबाट निस्किएर सहर बाहिर गए। त्यसपछिका शताब्दीमा जनावर र भूकम्पसित सम्बन्धित धेरै संस्कृति, संस्कार, उखान र विश्वासहरू देखापरे।

सुरुतिरको परम्पराले के भन्छ भने क्याटफिसले खतराको पूर्वसूचनाको संकेत गर्छ। मानिसहरूलाई तत्कालै हुनसक्ने विनाशको खतरा दिन्छ। अथवा वाटर ड्रागन भनिने पानीमा पाइने खतरनाक ड्रागनलाई निलेर हुनसक्ने विनाश अन्त्य गरिदिन्छ। चिनियाँ अधिकारीहरूका अनुसार भूकम्पको भविष्यवाणि गर्न ५८ प्रजातिका जनावर उपयोगी हुन्छन्। सर्प, मुसा, चमेराहरू अति महत्त्वपूर्ण जनावरमा पर्छन्। कुन जनावरको क्रियाकलाप कस्तो हुन्छ भन्ने व्याख्या गरिएको बुकलेट नै बाँडिएको हुन्छ चीनमा। जीवजन्तुले पक्कै पनि भूकम्पको केही न केही पूर्वसंकेत गर्ने भएकैले तिनको क्रियाकलाप निगरानी गरिएको हो।

गोरखाका नेपाली कतारमा बेलायत खोज्दै

doha

आज दोहा आइपुगियो । पेरिसमै विमान एक घण्टा ढिलो भयो । १० किलोको झोला ढाडमा बोकेर मान्छेका चर्तिकला हेर्छु भनेर यताउती हिंड्दै थिएँ । एक जना बाजे देखे । परैबाट । पाल्पाली ढाकाटोली लगाएका । आँखा खिचियो । एकछिन हेरें । उनी चर्पी खोज्दै हिँडेका रहेछन । मपनी त्यहि खोजिमा थिएँ । एउटा कुनामा अर्की महिला थिईन चर्पी अगाडि उभिएकी । पटुका फुकाल्दै थिईन । सेतो रङको । बाजे लुखुर लुखुर आए । ‘ओ ए के भो? जा न जा केही हुन्न जा ।’ बज्यै झर्कीईन ‘के पो भन्छ, मान्छे गाको छ ।’ बज्यैलाई चर्पीमा एकै पटक धेरै मान्छे  जान हुन्छ कि हुन्न थाहा नभएर जस्तो लाग्यो । ‘बाजेले भने ‘आबो मान्छे त जान त केरे । त्याँ सप्पैलाई त हुन्छ दिसा बस्ने ठाम ।’ ‘ए, के था तोनी’ भन्दै बज्यै पसिन, पटुका बाजेलाई राख्न दिएर ।