शाह र खड्कामा प्रधानमन्त्री झुक्किएपछि ……..

Paras_Khadka

क्रिकेटमा नेपाली टोली राम्रो खेल जितेपछि क्याप्टेन पारस खड्कालाई प्रधानमन्त्रीले फोन गर्नुभएछ । खेलाडीहरू मलेसियामै थिए । प्रधानमन्त्री नेपालमा । प्रधानमन्त्रीले भन्नुभयो, ‘हेल्लो पारसजी, अहिले बैंककमा कस्तो छ ?’ 

श्रममन्त्रीकै संलग्नतामा मानव तस्करी

  • ददि सापकोटा

ricardo-ines-james

काठमाडौं मैतिदेवीका ४३ वर्षिय सुब्रत रिमाल यतिखेर पोर्चुगलको लिस्बोन शहरमा म्रिगौलाको उपचार गर्दै बसेका छन् । दुई चार वर्षमा गतिलो रकम कमाउँला, परिवारलाईपनि पोर्चुगलमै तानौंला भन्ने आश्वाशन पाएका उनी आफैंले ल्याएको कंपनीले यातना दिएर म्रिगौला खराब भएपछि उपचार गर्दै बसेका हुन् । बस्ने, खाने माध्यम र ठाउँ नभएपछि उनलाई त्यहिँको सामाजिक संस्थाले उद्दार गरेर अनाथलयमा राखेको छा । उता नेपालमा उनका पत्नी र वालबच्चा छन् । जागिर दिने आश्वाशनमा सात लाख लिएर पोर्चुगल ल्याएको कंपनीकै सञ्चालकहरूले कुटपिट गर्दै यातना दिएपछी उनी बिरामी परेका हुन् । टाइफाईडको ज्वरोले थलिएका बेला कंपनीका सञ्चालकले कुटपिट गर्ने र यातना दिने गरेपछी उनको म्रिगौला खराब भएको हो । कहिँ कतै बस्ने र खाने थलो नपाएका उनको स्वास्थ्य गम्भीर देखेपछि सामाजिक् संस्थाले उद्दार गरेर अक्टोबर २१ बाट बस्ने थलो दिएको थियो ।

लोकतन्त्रको तत्वज्ञान

  • आनन्दराम पौडेल

anandaram-paudel-33434“तपाईंहरुले त उधुम मच्चाउनुभएछ। भयङ्करै अत्याचार गर्नुभएछ । तर, केन्द्रबाट आदेश आयोभने त मैले कार्यवाही चलाउनुपर्ने हुन्छ।”  डिएसपीले जनाउ दिए ।

“माथिबाट दबाब आउँदैन, ढुक्क हुनुहोस् । हामीले यातायात व्यवशायी राष्ट्रिय महासङ्घको केन्द्रीय पदाधिकारीसँग सल्लाह गरेरै यो काम गरेका ह्वौं । उहाँहरुले प्रधानमन्त्रीलाइ भनिसक्नुभयो होला । यही सम्झनुहोस् न, यसअघिका काण्डमा माथिबाट दबाब आएको थियो र ?”  यातायात व्यवसायी समिति, गोरखाका महासचिव सुरेन्द्र कुँवरले भने ।

कात्तिक १० गतेका दिन बिहान १० वजे नै गोरखाका डिएसपी रमेश थापा आफ्नो कार्यकक्षमा बसेर काम गर्न थालिसकेका थिए । यातायात व्यवसायी समितिका पदाधिकारीहरु निलोफर आँधिसरह भित्र पसे । डिएसपीको टेबुलअगाडी सोफामा उपर्खुट्टि लाएर बसे । र, कसरी एउटा बसको तोडफोड कार्य सम्पन्न गरियो भनेर ब्रिफीङ गर्दैथिए ।

एन आर एन युके खारेज, निजी कंपनीका रुपमा दर्ता (नेपालप्लस विशेष रिपोर्ट)

PDF file created from a TIFF image by tiff2pdf

गत केही वर्षदेखिको तानातान, आर्थिक हिनामिना र पदको हानथापले गर्दा अन्तत गैह्र आवाशिय नेपाली संघ (एन आर एन बेलायत) कानुनीरुपमै बिघटन भएको छ । सामाजिक संस्थाका रुपमा दर्ता भई चल्दै आएपनि प्रशानसमक्ष लेखा परिक्षण र आर्थिक हिसावकिताबनै नबुझाएपछी एन आर एन बेलायत बिघटन भएको हो । यो बिघटन भएपनि यसलाई एन आर एन बेलायतका पूर्व अध्यक्षद्वय कुल आचार्य र योगेन्द्र छेत्रीले छुट्टाछुट्टै निजी कंपनीका रुपमा दर्ता गरेका छन् ।

पद्मरत्नको अभियानमा मेरो समर्थन् नभएको किन ?

  • राजकुमार लेखी

Raj-kumar-lekhiपदमरत्न तुलाधरजीको नेतृत्वमा समिति बनेर आदिवासी जनजाति आन्दोलन गरिने सुन्दा आश्चर्य लागेको छ। उहाँहरुको अभियानमा म राजकुमार लेखीको समर्थन किन छैन, किन उहाँहरुको जमातमा म देखा पर्दिन भनेर आउने प्रश्नहरुबाट झनै आश्चर्य लाग्ने गरेको छ।

म स्पष्ट शब्दमा भन्न चाहन्छु, उहाँहरुको आन्दोलनमा मेरो समर्थन असम्भव छ। यसको कारण उल्लेख गर्न चाहन्छु :

पुष्कर शाह : एक यायावर र उसका यात्रा

(पुस्कर शाहको यात्रा कस्तो हुँदै थियो ? कहाँ पुगेर के गर्लान उनले ? पहिलो विश्व साईकल यात्री नेपाली भएकाले धेरैमा कौतुहलता र जिज्ञासा हुनु स्वभाविक थियो । उनी विश्व यात्रामा निस्किएपछि नेपालप्लसले आग्रह गर्‍यो, पुस्करलाई । आफ्ना यात्राका केही रोचक पाटाहरू नेपालप्लस मार्फत् पाठकलाई चखाउने । उनले स्विकारे । त्यसैले नेपाल प्लसले यसअघि पुस्कर शाहका यात्राका धेरै डायरी श्रृङ्खलाबद्ध रूपमा प्रकासित गरिसकेको छ । पुस्तकमा परेका धेरै पाठहरू नेपालप्लसमा प्रकाशित भइसकेका छन । समग्रमा उनको पुस्तक कस्तो छ ? नेपालप्लसमा पुस्करलाई पढिरहेका पाठककालागी उनको विश्व यात्राको बारेमा लेखिएको पुस्तकबारे जान्न पाउँदा खुशि लाग्ने छ-नेपालप्लस )

-गजेन्द्र बुढाथोकी-  

puskar-shah-bookमलाई असाध्य मन परेको चलचित्र हो- इन टु द वाइल्ड । वास्तविकतामा आधारित,  Christopher McCandless ग्राजुएसनपछि आफ्नो सारा सर्टिफिकेट, परिचय फ्यालेर जंगलका जीवन बिताउन जान्छ । जंगलमै शिकार खेल्ने, फलफूल र कन्दमुल खाएर बाँच्ने क्रममा एक दिन विषादीयुक्त वन टमाटोका जरा खाएपछि अन्ततः मर्छ ।

त्यस्तै दोलाखाका पुष्कर शाह, नेपालबाट आफ्नो परिचय त नभनौँ, अब यी सर्टिफिकेटका काम केही छैन भन्दै जलाएछन । काठमाडौंमा मस्तमौलाका जिन्दगी बाँच्दै थिए । २१ वर्षका उमेरमा सन १९९६ मा विश्व् साइकलयात्रा गर्ने रहर पलाउँछ र ऊ यात्रामा निस्कन्छ ।

मेरा हातमा पुष्कर शाह- संसारलाई पाँच फन्को परेको निकै दिन भयो । सकेपछि केही लेखौंला भनेका थिएँ, आफ्नै काममा अल्झिएँ । अझ एक जना मित्रका पुस्तकका “तर्कुले-बर्धने” यहीबीचमा हेरिदिनु पर्ने भयो ।

पहिला पुष्कर आलोचनाबाट । दुई-तीन जना मित्रहरूले भन्नु भयो- पुष्कर अब पहिलाका पुष्कर रहेन । उसमा दम्भ पलाएको छ, निकै घमण्ड बढेको छ ।

सुन्दा हो कि लाग्ने !

के हो मन ? कसरी चल्छ यो ?

  • सुदिप घिमिरे / काठमाडौं

sudip-ghimireमन’ दुई अक्षरको शव्द । कति साधारण छ । तर यो धेरै मात्रामा प्रयोग गरिन्छ । यसको चर्चा भने कमै मात्र हुन्छ । धेरैको उपेक्षामा परेको बिषय पनि हो ‘मन’ । मन व्यक्तिमा छ, तर कहाँ छ ? शरीरको कुन भागमा हुन्छ ? हामी सजिलै भन्छौ व्यक्तिको टाउकाको आकार कस्तो हुन्छ, मुटु कस्तो हुन्छ भनेर तर मन कस्तो हुन्छ र शरीरको कुन भाग छ भनेर सोध्यौ भने सही उत्तर कसैवाट पनि पाउन कठिन छ ।

तपाई एक्लै हुनुहोस् वा धेरै व्यक्तिको विच हुनु होस् । तपाईको मनका कुराहरु खेलिरहेको हुन्छ । एक मिनेटमा व्यक्तिले ३ हजार भन्दा बढि कुराहरु सम्झन सक्छ । यो विचार गरौ त हो की होइन् होला ? हाम्रो शरीर कहाँ छ । तर मनले एकै सेकेण्डमा देश/विदेशका विभिन्न स्थान घुमेर आउँछ । कस्तो चलायमान छ हाम्रो मन । मनमा के के कुराहरु खेल्छन् आफूलाई थाहा हुन्छ । तर अर्कोको मन बुझ्न धेरै जटिल हुन्छ । यसको मनमा यस्तो कुराहरु खेलाउदै छ भन्ने कुराहरु उसको निधारमा लेखेको हुदैन् । कसैले पनि उसको अनुहार हेरेर अनुमान गर्ने सक्दैनन् । व्यक्तिहरुले भन्ने पनि गर्दछन् —‘मन त मर्दैन, शरीर पो मर्छ’ । शारीरिकरुपमा बुढा बुढी भएकाहरुको मुखमा पनि त्यही शव्द झुण्डिएको हुन्छ —‘मन त कहाँ बुढो हुन्छ र ।’ 

देश साँस्कृतिक द्वन्दको दिशातिर

  • भरत दहाल 

bharat-dahalशान्ति प्रकृया र राज्य पुनर्स्ंरचनाको बहानाममा नेपालमा विदेशीहरूले जे खेल सुरू गरेका थिए, अब देश त्यहि द्वन्दको दिशामा अग्रसर भएको छ । यसलार्इ अभिव्यक्त गर्ने पात्रहरू जोसुकै होउन र अभिव्यिक्ति जुनसुकै कोणबाट आएको होस्, यथार्थता के हो भने अब देश सभ्यताको लडार्इंतिर अग्रसर हुन्छ । यो नेपालको मात्र होइन, विश्व प्रवृतिका रूपमा देखापरेको  छ । आतंकवाद, मानव अधिकार, स्वतंत्र मिडीया, वैयक्तिक स्वतंत्रता, प्रजातन्त्र जस्ता साम्राज्यवादी जार्गनहरू दुनियाँलार्इ दिग्भ्रमित पार्न त्यसको उद्योगबाट उत्पादन गरिएका मालहरू मात्र हुन् । साम्राज्यवादले उतपादन गरेका जार्गनहरूको वास्तविक अस्तित्व दुनियाँमा हुँदैन र आजसम्म देखापरेको पनि छैन । प्रत्येक विषय आफ्नो परिस्थितिको सापेक्षतामा परिभाषित हुन्छ । 

भाग्ने भगाउने गोरखधन्दा फेरी शुरू भयो साउदीमा

  • धरम के.सी.

dharam-kcरोजगारदाता कम्पनी छोडेर भाग्दा यहाँको श्रम कानून तोडिन्छ र अबैध बनेर सजाय काट्नुपर्छ । एउटा श्रमिकले पाउने सबै अधिकार र सुविधाबाट पनि स्वतः बञ्चित बनिन्छ । त्यसले गर्दा भागेर काम गर्दा भनिएको तलब जुन धेरैले पाउँदैनन । नपाउँदा कतै उजुरी गर्न र न्याय पाउन पनि सकिन्न । बिरामी या दुर्घटनामा पर्दा औषधोपचार नै पाउन सकिन्न ।  जेलबाट जिन्दगीभरको दाग लागेर फेरी अरब आउनै नपाउनेगरी जानुपर्छ । यो जानेर वा नजानेर साउदी अरबमा फेरी नेपालीहरू भाग्ने भगाउने गोरख धन्दा शुरू भएको छ । यो ‘गोरखधन्दा’ किन हो भने यसमा मुठ्ठीभर दलाल(हरू)लाई पाइला पाइलामा फाइदा भैरहेको . भगौडालाई काम लगाउँदा फाइदा (कमिशन पाउने, आधाउधी तलबै नदिएर दलालले नै खाइदिने), जेल पठाउँदा पनि कमिशन, घर फिर्ता पठाउंदा नि कमिशन !

साउदी सरकारको कानून यस बारेमा निकै कडा छ । तर त्यसको अक्षरश : कार्यान्वयन भएको पाइँदैन । जेद्धा र रियादमा सैंयौंको संख्यामा अबैध कामदारहरूको धरपकड भएको खबर छापामै आइरहेका छन् । दमाम ९१ को जेलमा पनि अहिले २२ जना भगौडा नेपालीहरू रहेका पुष्टी तिनै २२ जनामध्येका एक जनाले पंक्तिकारसँगको टेलिसम्वादमा गरेका छन । 

नयाँ संविधान : प्रक्रियामा गए महँगो पर्ला

constitution-e1373371211576

पहिलो संविधान सभाबाटै संविधान बनाउने सकिने संभावना थियो । यदि प्रक्रियागत रुपमा गएको भए । त्यो बेला प्रधानमन्त्री डा बाबुराम भट्टराईले गद्दारी गरिदिए । त्यसमा माओवादी अध्यक्ष अध्यक्ष प्रचन्डले ताली बजाइदिए । त्यो संविधान सभा भंग गरियो । बाँकी पहिचान पक्षधरलेपनि साथ दिएको भए, प्रचन्ड र बाबुराम भट्टराई पर्याप्त दबाब दिन सकेको भए पहिचानका पक्षमा संविधान बन्थ्यो । किनभने पहिलो संविधान सभाको निर्वाचनमा पहिचान सहितको संघियताका पक्षधरहरूको बहुमत थियो । तर त्यसो गरेनन । एक त प्रधानमन्त्री भट्टराईले खुट्टो लर्खराए, आत्तिए, तर्सिए । वा वामपन्थीहरूलाई सिध्याउने आन्तरिक विदेशी चासोमा सहमती गरेर संविधान सभानै भंग गरिदिए । दोस्रो संविधान सभाको निर्वाचन भयो । पहिचान पक्षधरहरूको बहुमत भएन, संविधान सभामा । नेपाली कांग्रेस र एमालेले बाजी मारे । अहिले संविधान बनाउने बेला सहमति होइन, अब प्रक्रियागत रुपमा जाउँ भन्दै छन् । प्रक्रियागत रुपमा गए त्यो नेपाली कांग्रेस र एमालेले केही समयकालागी जित्लान् । केही समयकलागी संविधान बन्यो भन्नपनी पाउलान । तर त्यो तिनलाई महँगो पर्ने छ । समग्र देशलेनै पीडा खप्नुपर्ने छ । नेपाली जनतालेनै चर्को मूल्य चुकाउनुपर्ने छ । त्यो मूल्य नेपाली कांग्रेस र एमाले अझ बढी चुकाउनुपर्ने छ ।