जंगे पिल्लरको बेहाल

jange-pillarनेपाली भूभाग जलमग्न हुनु र जंगे पिलर यसरी गर्लम गर्लम ढल्नु । सशस्त्र प्रहरी ढलेको जंगे पिलरको मोवाइल फोटो रिपोर्टिङ गर्छ । वामदेवले सम्हालेको गृह मन्त्रालय त्यो फोटो फाइलमा थन्क्याएर चुपचाप बस्छ । यो बिजोग जंगे पिलरको होइन, नेपाल सरकारको हो । नेपालको हो । यसरी जंगे पिलर ढल्दै जानु भनेको नेपालको अस्तित्व ढल्दै जानु हो । किन नागरिक समाज, सभासदले सडक र संसदमा कुरा उठाउँदैनन् ? के भारतीयकरण भइसकेको हो त नेपाली नागरिक समाज र सभासदहरुको मानसिकता ? अलिकति पनि नेपालीत्व छ भने नेपाली भएकोमा गौरव हुनेहरुले जंगेपिलर ढलेको अथवा सीमा अतिक्रमण भएको यो बेहाल हेरेर बस्ने बेला हो त यो ?

नेपालमा संघीय राज्य प्रणाली किन आवश्यक ?

  • जेनिस राई / गोपाल तामाङ

writer-iconनेपालमा वर्गीय, जातीय एवं भाषिक विभेद र असमानता चरणचुलीमा पुगेको छ जसलाई सम्बोधन गर्न नसके मुलुक लामो वर्गीय एवं जातीय द्धन्दमा फँस्ने स्थिति  छ । त्यस्तै, नेपालको विगत लामो एकात्मक केन्द्रीकृत शासनका कारण मुलुकमा क्षेत्रीय विभेदले सिमा नाघेको अवस्था छ जसलाई सम्बोधन नगरी नेपालको समग्र विकास सम्भव छैन । विगतमा एकात्मक शासनका कारण केन्द्रमा भएको शक्तिको केन्द्रीकरणले मुलुक भनेको काठमाडौं मात्रै हो, अरु यसका उपनिवेश मात्र हुन् भन्ने जनतामा गहिरो प्रभाव परेको छ । त्यसैले जनताको तल्लो तहसम्म अधिकारको पत्यायोजन र स्थानीय जनतामा सार्वभौमसत्ता व्यवहारमा नै हस्तान्तरण गर्न नेपालमा संघीय राज्य प्रणाली आवश्यक परेको हो । लोकतन्त्र, गणतन्त्र र धर्मनिरपेक्षलाई स्थागत गर्नको लागी पनि नेपालमा संघियता अपरिहार्य भएको छ ।

एकात्मक राज्यले आदिबासी जनजातीहरुको भाषा, लिपि, धर्म, संस्कृति (पहिचान) लाई मेटाउँदै आइरहेको र कतिको त समग्र पहिचान नै बिलय हुने अवस्थामा पुगेकोले उक्त पहिचानहरुको संरक्षण र विकास एबं सबै बिभेदको अन्त्य गर्दै मुलुकलाई विकासको गतिमा अगाडी लानको लागी नेपालमा संघियताको आवश्यकता परेको हो ।

काङ्ग्रेस एमालेले अगाडी सारेको संघीयता कस्तो  ?

थारुहरुको महाधिबेशन भन्दा झाँकीको चासो

tharu-prmg-jhapa-8

थारु कल्याणकारिणी सभाको २१ औं महाधिवेशनको नारा ‘थारुहरु एक हौं’ भन्ने । थारुवानका अनुसार अब बन्ने नयाँ संविधानमा थारुका हक, अधिकार सुनिश्चित गराउन सबैजना एक हुनुपर्ने बताए । नेपाली कांग्रेसका नेता उमाकान्त चौधरीले थारुहरुलाई मधेसी र जनाजति दुबैतिरका पेल्न खोजेको आरोप लगाएका थिए । देशकै ठूलो जनसंख्या भएको थारुलाई लोकसेवामा मधेसी र जनजाति कोटा छुट्याएर विभेद गरेको उनको भनाइ थियो । पहिचानसहितको संगीयता लगायतका मुद्दामा एक भएर अगाडि बढ्नुपर्ने सहभागी नेताहरुले औंल्याए । मंगलबार झापाको बिर्तामोडमा भएको थारुहरुको महाधिबेशनमा थारु बाहेकका स्थानियलाई थारुको औपचारिक कार्यक्रमभन्दा उनीहरुका संस्क्रिति झल्काउने मार्च पास र पहिरनले आकर्षित गरेको थियो । तिनका भेषभुषा धेरै मानिस चासो दिएर पुगेका थिए । कार्यक्रममा पुगेका प्रधनमन्त्री सुशिल कोइरालालाईपनि थारुको फेटा र गम्छा लगाइदिएर थारु थारु झैं बनाइदिएका थिए । थारुवानका बाँकि तस्विरहरु हेर्नुस् !

तिहार र छठको शुभकामना

● आनन्दराम पौडेल

anandaram-paudel-33434“माझीको सल्लाहले नौ गाउँ डुब्यो” भैरहेछ नेपालमा सम्बिधान । तीन दलका नेताहरुवीच स्वार्थ र अहंको टक्कर बढ्दै गैरहेछ र सम्बिधान असान्दर्भिक भएको छ । नेपालका पार्टीका नेताहरुमा दुइटा विशेषता प्रष्ट देखियो । १. आन्दोलन र क्रान्ति गर्न सफल, तर व्यवस्थापन गर्न असफल देखिए । २. विगतबाट पाठ सिक्न र अरुको अनुभव शेयर गर्न असमर्थ पाइए । विगतबाट पाठ सिक्थे र अरुको अनुभव शेयर गर्थेभने पञ्चायतप्रति जनतामा वितृष्णा किन बढेको थियो भनेर वुझ्थे, र आफूलाइ सुधार्थे । सबैलाइ थाहा छ,  दरबारमा पहूँच बनाएकाहरुले सत्तामा मनपरी गर्न पाउने र उनीहरुको सातखत माफ हुने परिपाटी खपिनसक्नु भएर जनता आक्रोशित भएका थिए । २०४७ सालको परिवर्तनपछि वहुदलीय नेताहरुले त्यस्ता विकृतिबाट आफूलाइ मुक्त राख्न कोशीस गर्नुपर्थ्यो । तर, “झिकिदे गाँडभन्दा थपिदे गाँड” पो भयो । 

पहिचानबादी २२ दलको शक्ति प्रदर्शन (फोटोहरु)

अब बन्ने नयाँ संविधान जातिय पहिचानमा आधारित बन्नुपर्छ भन्ने मुख्य माग राखेर आज २२ दलले शक्ति प्रदर्शन गरे, काठमाडौंमा । कति रहेछ त २२ दलको शक्ति । देखियो । २२ दलको जम्मा जम्मी शक्ति यत्तिनै हो ? कि पहिचानबादीको मागलाई जनताले नरुचाएका हुन् ? २२ द्लको शक्ति अनुसारको सहभागिता आज शक्ति प्रदर्शनका दिन भने देखिएन । निकै दिनदेखिको प्रचारप्रसार, मेहनत र तयारिमा आयोजना गरिएको आजको शक्ति प्रदर्शनले खास शक्ति देखाउन सकेन भन्ने आम टिप्पणी सुनिएको छ । भन्नेले जे भनेपनि फोटोमा हेर्नुस् २२ दलको शक्ति कति थियो ।

22-dal-morcha-ko-aandolan071-9 (1)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

विश्वभरिका मेडिया हल्लाउने के छ यो अष्ट्रेलियन टि सर्टमा ?

if-you-do not-like-leave-it

अष्ट्रेलियामा बस्ने । त्यहिँ पढ्ने । त्यहिँको सामाजिक सेवा लिने । कमाएर परिवार पाल्ने । त्यहाँको धन आ आफ्ना मुलुक पठाउने । अझै अष्ट्रेलियालाईनै सराप्ने ? यस्तो भएन र उस्तो भएन भनेर भनेर आलोचना गर्ने ? अष्ट्रेलिया झुर, नेता खत्तम, रंगभेदी भनेर गाली गर्ने ? गाली गर्दै, सराप्दै फेरि अष्ट्रेलियामै टाँस्सिने ? उसो भए गैहाल्नुस्, फर्किहाल्नुस् आफ्नो देश ! हो यहि सन्देश दिन निकालिएको हो यो टिसर्ट । यो टिसर्टले अहिले विश्वभरि चर्चा पाइरहेको छ । अष्ट्रेलियाका सांसद (वा सभासद) पनि यो चर्चा र बिबादमा तानिएका छन् । 

पेरिसको देउसी भैलोमा चुले निम्ता !

deusi-bhailoपेरिसमा यो वर्ष एकै ठाउँमा देउसी भैली खेलिँदै छ । बिदेशमा नेपालमा झैं मादल ठोक्दै राति राति देउसी भैलो भट्याउन पाइन्न । कानुनले रोक्छ । कसरि धित मार्ने त देउसी भैलोको ? ठूलो हल लिएर दिनभरि गाउने, नाच्ने, भेटघाट गर्ने । रमाएर, धित मारेर फर्किने । यो पटक नेपाली एकता समाज, फ्रान्सले त्यहि मेसो मिलाएको छ । आगामी अक्टोबर २६, आइतवारका दिन फ्रान्सबासी सबै नेपालीलाई एकता समाजले चुले निम्तो दिएको छ ।

गत साता समाजको बैठक बसेर तिहारको उपलक्ष्यमा देउसी भैलो खेल्न चाहने सबैलाइ बिना दस्तुर चाड मनाउने अवशर मिलाइदिने निर्णय गरेको थियो । यो दिन देउसी भैलो खेल्ने, नाचगान हेर्ने, गाउने, खानपिन सबैको निशुल्क ब्यवस्था गरेको छ नेपाली एकता समाजले । धेरै नेपाली कार्यक्रम हुने मेजो आल्फर्ड स्तादको हलमै हुँदै छ यो कार्यक्रमपनि । कार्यक्रमको पूर्ण जानकारि हेर्नुस् – 

कथा : घरेलु हिंसा

  • बस्नेत सागर / सिजुवा, मोरङ

basnet-sagarएकजना दुइजना गर्दै एकैछिनमा आँगन भरियो । मान्छेहरुको ताँतीले । आफ्नाहरू पनि आए पराइहरू झन् धेरै आए । जो जो आए मलाइ कर्के नजरले हेर्दै विनितालाई सहानुभूति दिनेहरु नै आए । अधिकारबादी, स्कुलका माष्टर । गाउँका नेता । बुढापाका । बिभिन्न समूह र संस्थाका मान्छे । आमा समुह । सबैखाले आए । मलाई भन्नु नभन्नु भन्नेहरु आए । कोहि बाँधेर घाँस हाल्ने भन्छन । कोहि गुहु-मुत खुवाउनुपर्ने भन्छन ।  हुतिहारा र नामर्दको उपाधि यस्तरी दिए कि यो संसारमा सर्वेसर्वा उनीहरु नै हुन ।  पुरा गाउँ म बिरुद्द खनिएको देख्दा अचम्म लाग्यो ।

हिजो बेलुकी पनि कार्किदाईको भट्टीमा मेरोलागि जे पनि गर्छु भन्ने अधिकारि कान्छो यस्तरी बोल्दै थियो कि मैले उसको सर्वस्व हरण गरेको छु । हुनत यि सबैलाई मैले राम्रैसँग चिनेको छु । मलाइ गुहु-मुत खुवाउन तम्सिने निरौलाको भिमेले अस्तिमात्रै हो,  अंशको निहुँमा बुढो भएको बाउलाई अस्पताल लैजानेगरी कुटेको । थानाको असईसँग खुब उठबस भएर मात्रै केहि भएन ।  हुनत ति निरौला बाजे बिचरा सत्तरी काटेका तिनीसँग के त्यस्तो खास थियो । तिनको पक्षमा कोहि बोलिदियोस ।  बाँधेर घाँस हालिदिउँ भन्ने अधिकारि कान्छो पनि पोहोरको साल विदेशिएको आफ्नै दशदिने दाजुकी स्वास्नीसँग रंगेहात समातिएको हो ।  ति भाउजुकी आँखा धमिलो देख्ने सासु बाहेक कोहि थिएनन घरमा । 

भेटिए सन्तोस

santosh-2 029

(दाहिनेतिरबाट दोस्रोमा रेबन चस्मा लगाएर फोटो खिच्दै रमाउँदै थिए उनी आज नेपाली भेटिए भनेर)

केहि नेपाली युवाहरुको सक्रियता र सहयोगमा सन्तोस भट्टराई आज पेरिसमा भेटिए । बिहानैदेखि उनै केशव कँडेल (दिवाना राज), रमेश पौडेल, चिरन्जिवी सापकोटा र म आफैंले सोधखोज गर्दा उनी दिउँसो एक बजेतिर भेटिए । उनको अवस्था राम्रो छ । राम्रोसित कुरो गरे । नेपालप्लसमा समाचर आएपछि बेलायत, अष्ट्रेलिया, नेपाल र फ्रान्समा रहेका उनका आफन्तलेपनि खोजिखोजि सम्पर्क गरे । बेल्जियमबाट सिता सापकोटाले असाध्यै सहयोग गरिन् । आजै उनलाई बेल्जियम पठाइयो । दारी, जुँघा र कपाल काटेर चिटिक्क पर्दै सन्तोस रमाएर बेल्जियमतिर हानिएका छन् । 

तपाईनै पर्नु भयो कि हराएका युवाको आफन्त ?

(यो समाचार लेखेकै दिन यि युवा भेटिए । पछि पारिवारिक आग्रहमा मानविय संवेदनाका कारणले यो समाचार हालकालागि हटाइएको छ । केहि समयपछि भण्डार (आकाईभ) मा फेला पर्ने छ-नेपालप्लस डट कम)